Yazarlar

Mahremiyet eğitimi-1 | Psikolojik Danışman Kerem Şahin

            Mahremiyet hissi, çocuklara erken yaşta kazandırılması gereken çok önemli bir histir. Mahremiyet eğitimi, özellikle anne-baba ve çocuğun bakımını üstlenen diğer kişiler tarafından hassasiyetle verilmelidir.

Aşağıda okuyacağınız yazı, mahremiyet eğitimiyle alakalı yazılmış iki kitaptan özetlenmiştir. Piyasada bu konuyla alakalı bir çok kaynak bulabilirsiniz. Bu yazı için yararlanılan kaynaklardan ve başka kaynaklardan da yararlanabilirsiniz.

Biraz uzun olduğu için yazı iki bölüm halinde yayınlanacaktır. İyi okumalar.

Mahremiyet eğitiminde, mahremiyetin bir davranış olarak sergilenmesini sağlamak amaçlanmalıdır. Mahremiyet, kelime anlamı olarak «gizlilik ve kişisel gizlilik» anlamlarına gelir.

Mahremiyet eğitimi; çocuğun küçük yaşlardan itibaren (3 yaş), özerkliğinin ve kendisine ait kişisel bir gizliliğinin farkına varması, gizliliğini sergilemesi, bu gizliliğini koruması, başkalarının da gizliliğine ve özerkliğine saygı duyması sürecidir. Mahremiyet eğitiminin uzun bir süreci kapsadığı unutulmamalıdır. Mahremiyet eğitimi, çocuğun gelişimine uygun, davranış eğitimi şeklinde, 3-7 yaşları arasında verilmelidir. Şimdi adım adım bu sürecin nasıl yürütüleceğini açıklayalım:

  1. «BEDENİM BANA ÖZEL!» BİLİNCİ

✓Çocuk bedeninin kendisine özel olduğunu hissetmelidir. Bu his önce anne-baba tarafından kazandırılmalıdır. Çocukların bedenleriyle ilgili tasarruflarda, çocuklardan onay almak gerekir. Mesela çocuğu öperken bile ondan izin istenmelidir ki, çocukta bu benim bedenim bilinci gelişsin.

Mahremiyet eğitimi-1 | Psikolojik Danışman Kerem Şahin 2

✓Anne-babalar altını ıslatmış, üzerini kirletmiş, terlemiş çocuğunun kıyafetlerini öfkeyle çıkarmamalı, çocuğun onurunu kırmamalı, sabırlı olmalıdır. Bu durumda «Altını ıslatmışsın, üzerin kirlenmiş, değiştireyim istersen. Çok terlemişsin, istersen atletini çıkaralım.» tavrıyla yaklaşmalıdır.

✓Çocuk, izin alarak sevilmelidir. «Seni öpebilir miyim kızım/oğlum? Seni kucaklayabilir miyim? Yanağını okşayabilir miyim?» gibi sorularla çocuk izin almaya alıştırılmalıdır.

  1. «DOKUNULMASI YASAK OLAN YERLERİM» REFLEKSİ

✓Çocuklar 4-5 yaşlarından itibaren, vücutlarının belli bölgelerine temas edilmesinden rahatsız olmaya başlamalıdırlar. Dokunulması yasak olan, çocuğun özel bölgelerinin popo, göğüs ve bacak arası bölgeler olduğu çocuklara oyunlarla anlatılmalıdır. Çocuk oyuncak bebeğini giydirerek görülmemesi gereken bölgeleri öğrendiğini gösterebilir.

✓Çocuklar anne-baba, akraba, eş-dost tarafından cinsel organlarına dokunularak, öpülerek, vurularak sevilmemelidir.

✓Alt değiştirme sırasında, büyük kardeşler mümkünse orada bulunmamaları gerekir. Ama ergenlik sonrası dönemdeki çocuklarımızdan gerektiğinde yardım alabiliriz.

✓Bir zaruret olmadığı taktirde, çocuğun altını sadece anne değiştirmeli, bunun mümkün olmadığı zamanlarda sürekli farklı kişiler değil, sabit kişilerin (anneanne, babaanne vb.) değiştirmesi daha uygun olur. Böylece çocuğun doğal utanma duygusu zedelenmemiş olur.

✓Tuvalet temizliği görevi adım adım çocuğa devredilmelidir. 4 yaşından itibaren bir çocuk, artık kendi temizliğini kendi yapar hale gelmelidir. Bu konu mümkün olduğu kadar geciktirmeden halledilmelidir.

  1. FİZİKSEL BASKIYA DİRENME GÜCÜ

✓Küçük yaşlardaki çocuklar kendi güçsüzlüklerini ve çaresizliklerini, büyüklerin gücünü keşfettikçe anlar. Ne yazık ki yetişkinler bazen farkında olmadan, çocukların üzerinde güç gösterisinde bulunurlar (Bir büyüğün çocuğu zorla sevmek istemesi, kollarını kilitlemesi, zorla kucaklaması, zorla öpmesi gibi) Fakat çocuk, o esnada kendinden büyük birinin gücüne teslim olur ve ondan kaçılamayacağını hafızasına yazar. Yapılan araştırmalarda suiistimal edilmiş çocukların birçoğunun bu düşünce yüzünden çırpınmadığını, bağırmadığını, kaçmaya çalışmadığını gösterir.

✓Çocuklarında bu olumsuz kanaati oluşturmak istemeyen anne-babalar, çocuklarını severken büyük ve orantısız güç gösterilerinden sakınmalıdırlar. Çocuğa, kendisine karşı bir güç gösterisinde bulunulduğunda direnme ve karşılık vermenin işe yarayacağı bilinci edindirilmelidir.

✓Bunun için de çocuğun kaçma becerisini geliştirecek saklambaç, mendil kapmaca, yakalamaca, köşe kapmaca gibi oyunlar oynanabilir.

✓Anne-babanın ceza amaçlı güç kullanması da çocuğun «fiziksel baskılara direnme refleksini» zedeler. Aile içi itişip kakılmaya alışan, zor kullanılarak bazı davranışlara ikna edilen çocuğun tacize direnme becerisi kırılır. Kendi gücünün yetersizliğini öğrenen çocuk, büyükler karşısındaki güçsüzlüğünü kabul eder ve zor anlarda güçlüye kendini teslim etme pasifliği kazanır. Bu nedenle çocuklar asla fiziksel güç kullanarak bir işe razı edilmemelidir. (Bahçede oynayan çocuğu yaka paça eve sokmak vb.)

  1. «VÜCUDUM GÖRÜNMEMELİ» HİSSİ

✓Çocuk, vücudunun belli bölgelerinin, özellikle genital bölgelerinin görünmesinden ve açıkta bulunmasından rahatsızlık duymalıdır.

✓Bebek yürümeye başladığı andan itibaren, ortada çırılçıplak bırakılmamalıdır. Çocuk hatırlayabildiği en küçük yaştan itibaren (bu yaklaşık 3 yaştır) başkalarının yanında genital bölgelerinin hep iç çamaşırı ile örtülü olduğunu hatırlamalıdır.

✓Özellikle 4 yaşından itibaren çocuk, ev içinde ve ev dışında çırılçıplak bulunmamalı, giysilerini kendisinin giyip çıkarmasına imkan sağlanmalıdır.

✓Böylece çocuk, kendi çıplaklığına karşı bilinçsizce bir alışkanlık kazanır ve buna bağlı olarak refleks geliştirir. Başkalarının yanında kendini çıplak görmeye alışkın olmayan çocuk, giysilerinin birileri tarafından değiştirilmesinden büyük rahatsızlık duyar.

✓Çocuk, ev dışında sokak ortasında başkalarının rahatlıkla görebileceği yerlerde tuvaleti yaptırılmamalı, altı değiştirilmemeli ve çırılçıplak havuza/denize sokulmamalıdır. Sokak ortasında tuvalet yaptırılan çocuğun utanma hissi zedelenmiş olur.

✓Anne-babalar çocuğun yanında soyunup giyinmemeli, çocuk odada ise ondan dışarı çıkması istenmeli. Aynı şekilde çocuğun kendi başına, odasında veya müsait bir odada giyinmesi sağlanmalıdır.

✓Çocuk anne-babasının odasına kapıyı vurup girmek için izin istemeli. Aynı şekilde anne-baba da çocuğun odasına izinsiz girmemeli.

Devam edecek…

Hizmetten |  Psikolojik Danışman Kerem Şahin

Kaynaklar:

1) Çocuk Bu İhmale Gelmez / Uzman Klinik Psikolog Mehmet KURTOĞLU / Nesil Yayınları / Ocak 2016

2)Nezaket ve Zarafet İçin Mahremiyet Eğitimi / Uzman Pedagog Dr. Adem GÜNEŞ / Timaş Yayınları / Aralık 2015

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu