Türkiye’de 15 Temmuz 2016’dan sonra Hizmet Hareketi’ne yönelik yaşanan haksız ve hukuksuzluklar sonucu hayatını kaybedenlerin ve mağdur olanların unutulmamasını kendine misyon edinen Tenkil Müzesi, ‘Unutturma’ adı altında yeni bir etkinlik hazırladı.

Hukuksuzlukları kaydedip gelecek nesillere aktarma amacı güden Tenkil Müzesi, yeni etkinliği için şu mesajı paylaştı: “Toplumlar, yaşadıkları acıların üzerine konuşarak, hatırlayarak ve yüzleşerek iyileşebilirler. Tenkil Müzesi, Türkiye’de yaşanan zulüm ve hukuksuzlukları tarihe kaydedip hatırlatarak bunların üstesinden gelmek ve gelecekte benzer felaketlerin tekrar yaşanmasını engellemek için toplumsal bir hafıza görevini ifa etmek idealiyle yola çıktı.”

Tenkil Müzesi’nin ‘Unutturma’ etkinliği bu akşam Almanya’nın Frankfurt şehrinde gerçekleştirilecek. Etkinlik Tenkil Müzesi’nin Youtube kanalından da canlı yayınlanacak.

Türkiye’de Yaşananları ‘Unutturma’ Bu Akşam Yayında yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Şimdilerde hatırlama ve kültür merkezi olarak hizmet veren, bir dönem Nazilerin işkence merkezi olan hapishane, Türkiye’deki zulümleri dünyaya duyurmaya çalışan Tenkil Müzesinin sergisine ev sahipliği yapıyor.

MAĞDURLARIN HATIRALARI SERGİLENİYOR

Sergide, Türkiye’de yaşanan insanlık dramının sembolleri haline gelen mağdurlara ait eşyalar sergileniyor.

Sergide hatıraları sergilenen bazı mağdurlar ve yakınları da açılışta hazır bulundu. Sergide bulunan hatıralardan biri de Tenkil sürecinde kansere yakalanıp 8 yaşında hayatını kaybeden oğlu Ahmet Burhan’a ait eşyalar. Oğlunu kaybeden Zekiye Ataç yaşadıklarını anlattı.

Şu ana kadar aralarında sanatçı, aydın, gazeteci, siyasetçi, aktivist ve sporcuların da bulunduğu 200’den fazla yerel ziyaretçi dahil 16 ülkeden 2 bine yakın kişi Tarihi Gestapo Hapishanesi’ndeki sergiyi ziyaret etti.

Serginin yabancı ziyaretçileri sergiyi gezerek Türkiye’de yaşanan insanlık dramı hakkında detaylı bilgi aldı.

Sergiyi, Türkiye’deki zulme tanıklık etmiş yada bizzat yaşamış mağdur ve yakınlarının yanı sıra, Avrupa’da yaşayan Hizmet gönüllüleri, Uluslararası Af Örgütü temsilcileri ve Alman Gazeteciler Cemiyeti yöneticileri de ziyaret etti.

TÜRKİYE’YE ODAKLANACAĞIZ

Sürgündeki ve Türkiye’deki tutuklu gazetecilerin yanında olduklarını söyleyen Alman Gazeteciler Cemiyeti (DJV) Başkanı Frank Überall, “Türkiye’de gazetecilere yönelik hak ihlalleri var. DJV olarak dikkatimizi Türkiye’ye ve basın özgürlüğüne odaklayacağız. Ancak bu uzun bir süreç olacak. Diplomatik ve gazetecilik baskısına ihtiyaç var” diyerek dayanışma mesajı verdi.

TARİH TEKRAR EDİYOR

Tenkil Müzesinin açtığı sergiyi gezen Uluslararası Af Örgütü üyesi Udo Diehl de “Zamanında Almanya’da yaşanan zulüm Türkiye’de tekrar ediyor” dedi.

FELAKETİ ANLAMAK ADINA ÇOK ÖNEMLİ

Sergiyi gezen ve izlenimlerini kaleme alan Abdullah Aymaz ağabey de “Ben de o sergiyi gezdim ve şahit oldum. Hepimizin bildiklerini bu kez bir bütünlük ve silsile içinde takip etmek, yaşanan zulmün neleri yıktığına mazlumlara ait emanetler eşliğinde şahitlik yapmak ve yüzleşmek çok tesir ediciydi. Halen yaşanmaya devam eden Tenkil Felaketi’ni anlamak, Yusufvari hikayemizi idrak etmek ve gelecek nesle taşıyabilmek için çok önemli” ifadelerini kullandı.

https://twitter.com/odakdunyam/status/1685374678213246976?s=46

Tarihi Gestapo Hapishanesindeki Tenkil Müzesi Sergisi İçin Son Gün yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Müzeye ev sahipliği yapan Frankfurt’taki eski Gestapo hapishanesi Klapperfeld,10-30 Temmuz tarihleri arasında ziyarete açık.

Büyük ilgi gören Müzeyi Samanyoluhaber.com yazarlarından Abdullah Aymaz ağabey de gezdi.

Aymaz ağabey, sergideki görselleri tek tek gezdi ve yetkililerden bunlar hakkında bilgi aldı.

Aymaz Ağabey, ziyarete dair izlenimlerini ‘Tarihi bir mekanda tarihi bir etkinlik’ başlıklı bir yazı ile kaleme aldı.

Abdullah Aymaz ağabeyin Samanyoluhaber.com sitesinde yayınlanan yazısı şöyle:

“Ey iman edenler! Adalet ile hükmeden hakimler ve Allah için (doğru söyleyen) şahitler olun. Şahitliğiniz kendi aleyhinize veya çocuklarınızın ve yakınlarınızın aleyhine olsa bile, zengin olsun fakir olsun doğru şahitlik edin. Allah her ikisine de sizden daha yakındır.” (Nisa Suresi 135)

Yaşananlara doğru şahitlik etmek hepimiz üzerine farz. Türkiye’de yaşanan insanlık utancının kalıcı şahitliğini yapmak hedefiyle kurulan Tenkil Müzesi, 10-30 Temmuz tarihleri arasında Nazi döneminde Alman Gizli Polis Teşkilatı tarafından kullanılmış ve mahzenlerinde işkence çığlıklarının yankılandığı eski bir hapishanede bir sergi açtı.

Ben de o sergiyi gezdim ve şahit oldum. Hepimizin bildiklerini bu kez bir bütünlük ve silsile içinde takip etmek, yaşanan zulmün neleri yıktığına mazlumlara ait emanetler eşliğinde şahitlik yapmak ve yüzleşmek çok tesir ediciydi. Halen yaşanmaya devam eden Tenkil Felaketi’ni anlamak, Yusufvari hikayemizi idrak etmek ve gelecek nesle taşıyabilmek için çok önemli.

Müzenin gönüllülerinden biri anlattı. Hiçbir karşılık almadan, harcadığımız elektriğin karşılığını olsun verelim demelerine rağmen yönetim hiçbir şekilde bunu kabul etmemiş. Bunun üzerine müze gönüllüleri bina yönetimine Nazi dönemine ait sergilerinin İngilizce ve Türkçe çevirilerini yapmayı teklif etmiş, onlar da bu dayanışmadan çok memnun kaldıklarını ifade etmişler. Bunlar yeni açılımlar adına ayrıca ümit verici anekdotlardı.

Serginin olduğu tarihi hapishanede ağır bir demir kapı sizi karşılıyor. 1800’lü yıllardan itibaren hapishane olarak kullanılan bu tarihi bina Nazi döneminde de Gestapo tarafından kullanılmış. 2010 yılından bu yana bu acı gerçeğin farkındalığını arttırmak için kendi daimi sergisi olan aktif bir kültür merkezi olarak yoğunlukla gençler tarafından kullanılıyor. Tenkil Müzesi’nin sergisine geçmeden önce, müze rehberliğini üstlenen genç gönüllü arkadaşlar bizi Nazi dönemiyle ilgili daimi sergiyi gezdirdi. Yerin altına, karanlık mahzenlere indik. Binlerce insanın son günlerini acımasız bir zulme maruz kalarak geçirdiği o mekanın etkisini kelimelere dökmek çok zor. İmkanı olan herkesin gidip şahit olması gerek.

Sonra binanın ikinci katına çıktık. Demir parmaklıklı bir kapı ve karşınızda tenkil felaketi: Sergiyi gezerken adeta‚ bizim başımıza ne geldi ve nasıl oldu?‘ sorusunun cevabını bir kitap okur gibi okuyorsunuz. Ama sadece gözlerinizle değil, bütün hissiyatınızla. Bildiklerinize ve belki kısmen yaşadıklarınıza bu kez ihata edici bir şekilde şahit oluyorsunuz. Sergi iki bölümden oluşuyor.

Yıkımın Boyutları ve Tenkil Felaketinde Suçlar

Burada tenkil sürecinde nelerin yok edildiğine ve bunun nelere sebep olduğuna şahit oluyorsunuz. Eşitlik hakkının, ifade ve basın hürriyetinin ve yargı bağımsızlığının nasıl yok edildiğini sadece görmüyorsunuz. Gazeteci Tarık Toros’un televizyonu kapatmak için geldiklerinde bağımsız medya mücadelesi için saatlerce canlı yayın yaptığı telefona bakarken derinden hissederek yaşıyorsunuz.

Yüzlerce insanın hayatını işkence altında kaybettiği, binlercesinin ise toplama kampına gönderilmeden işkence edildiği ve adeta zamanın donduğu bu tarihi hapishanede işkence altında vefat eden Gökhan Açıkkollu’nun kırık gözlüğünün sessiz çığlığı yankılanıyor. Gökhan öğretmenin o boş sandalyesi, işkenceye rağmen duruşundan vazgeçmektense, canını vermeyi tercih eden birinin kahramanlığını, vefasını haykırıyor.

Bir Felaket yaşanıyor, adı da Tenkil

Türkiye’de, 2013’ten bu yana devrin muktedirlerinin Hizmet gönüllülerine yönelik başlatmış olduğu ‘bir daha neşv-ü nema bulamayacak şekilde kökünü kazıma’ girişiminin ismidir Tenkil. Sergiyi gezerken bunu gerçekten idrak ediyor, yüzleşiyorsunuz. Tenkil Müzesi’nin, bu şiddette bir zulme maruz kaldıkları halde şiddete asla bulaşmamış olan ve barış demeye devam eden bir Hareket’in hikayesini gelecek nesillere taşıması ise, yaralarınıza bir nebze şifa oluyor.

İnsanoğlunun şiddet ve insanlık dışı zulmü için sahip olduğu korkunç potansiyelin bir hatırlatıcısı olan Tenkil Müzesi’nin sergisini hususen de yerli dostlarımızla birlikte ziyaret etmenin çok tesirli olacağına inanıyorum. Tarihi bir mekanda bu tarihi şahitlik imkanı kaçırılmamalı.”

Tenkil Müzesini Gezen Yazar Abdullah Aymaz Ağabeyin İzlenimleri yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

İşte, 1937 yılında Paris’teki Dünya Fuarı’nda sergilenmek üzere Pablo Picasso’ya bir resim sipariş edilir. O günlerde İspanya’nın bir kasabası olan Guernica, Francisco Franco yönetiminde bir iç savaş yaşanmaktadır. Almanya ve İtalya bu iç savaşı destekler. Amaçları ilk defa deneyecekleri bombaları ve yeni ürettikleri uçakları burada denemektir. Picasso, bu korkunç hadiseden oldukça etkilenir ve o alanın dehşetini gösteren siyah beyaz, yağlı boya bir resim çizer. Alman Generali, sergi alanında Picasso’nun savaş karşıtı bu tablosunu görür ve ona dönerek; “Bu sizin eseriniz mi?” diye sorar. Picasso da anlamlı bir bakışla General’e; “Hayır, bu sizlerin eseri” der.

Bu anlattığınız hatırayla neyi anlatmak istiyorsunuz derseniz, şunu demek istiyorum. Malumunuz 10 Temmuz 23 tarihinde Almanya’nın Frankfurt şehrinde bulunan tarihi Klapperfeld hapishanesinde adı Tenkil Müzesi olan bir organizasyon, Türkiye’deki zulümleri dünyaya duyurmaya çalışıyor. Serginin yapıldığı Klapperfeld hapishanesi 1866 yılında inşa edilmiş olup daha sonra Nazilerin işkence merkezi olarak kullanılmış. Şimdilerde ise hatırlama ve kültür merkezi olarak hizmet veriyormuş.

Adının “Tenkil” olarak seçilmiş olması da çok anlamlı olmuş. Zira “Tenkil” kelimesi sözlüklerde, “Düşman veya zararlı kimseleri topluca ortadan kaldırma, kökten kazıma, herkese ibret olacak bir ceza verme ve uzaklaştırma” anlamlarına gelmektedir. Dolayısıyla bu anlamda ‘soykırım’ yerine de kullanabilecek bir kelimeyi de çağrıştırmaktadır.

Ülkemizde 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen tiyatro darbeden hemen sonra -hâlâ bir çok noktası karanlık, darbeden ziyade kumpasa benziyor- Hizmet Hareketi’ne karşı tenkil süreci başlatıldı malumunuz. Bu süreçte yapılan zulümler tam olarak geçmişte yaşananlara benzemese de binlerce suçsuz ve bir o kadar da masum insana soykırıma varan işkenceler yapıldı. Bu işkenceler sırasında bazıları vefat ederken (Gökhan Açıkkollu) bazıları da hapishanenin soğuk duvarları arkasında can verdi. Yapılan bu işkenceleri yaşayan, gören ve duyan insanlar, çareyi ülkeyi terk etmekte buldu. Fakat legal yollardan çıkmak mümkün olmayınca bazıları Meriç’in veya Ege denizinin soğuk sularında boğuldu. Bu sürecin sembol isimlerinden biri olan Esma Uludağ 3 çocuğuyla Meriç’i geçtikten sonra Yunanistan’da aile birleşimini beklerken kalp krizi sonucu vefat etti. Tenkil müzesinde o ve onun gibi bir çok mazlumun geride kalan eşyaları sergileniyor. Merkezi Frankfurt’ta bulunan Tenkil Müze’sinin hazırladığı sergi bundan önce de Avrupa’nın bazı şehirlerinde ‘Tenkil Müzesi veya Soykırım’ adı altında sergilendi. Şartlar müsait olmadığı için henüz kendi ülkemizde kendine yer bulamayan bu Müze, gelecekte Picasso’nun Paris’te yayınlanan resmi gibi Türkiye’nin farklı şehirlerinde kendine yer bulacak ve yerleşik müze haline geçecektir. Dolayısıyla bu gün güçlünün yanında yer alarak masum insanları soykırıma tabi tutanlar, o müzede birer utanç vesikası olarak yerini alacaktır. Belki de müzede yer alan resimleri bakanlar arasında, bu tenkil sürecine destek verenler de olacaktır. Aklı sıra kendisi bu süreçte yokmuş gibi davranıp belki de Alman General gibi, ‘bu sizin eseriniz mi?’ diye utanmadan da soracaktır.  İşte o zaman ona verilecek cevap tam da Picasso’nun dediği gibi olacaktır. “Hayır bu sizin eseriniz…”

Netice olarak, ‘Hatırlamak, Yüzleşmek, İyileşmek’ başlıklı gezici sergi, başta dediğimiz gibi insan haklarının dokunulmazlığına güçlü bir tanıklık etmenin yanı sıra, insanlığa karşı suç olarak kabul edilen sistematik insan hakları ihlallerinin unutulmasına karşı bir hafıza işlevi görmeyi amaçlıyor.

Ayrıca, yüzlerce insanın toplama kamplarına gönderilmeden önceki son durağı olan bu hapishanede, Tenkil Müzesi de ziyaretçilerine sistematik insan hakları ihlallerinin insan onuruna yönelik nasıl ağır bir tahribata yol açtığını “Tenkil Felaketi” üzerinden anlatmayı hedefliyor. İmkânı ve vakti olan bu ibret levhalarını mutlaka yerinde gidip görmeli bence.

Hayır, bu sizlerin eseri… yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Şimdilerde hatırlama ve kültür merkezi olarak hizmet veren, bir dönem Nazilerin işkence merkezi olan hapishane, Türkiye’deki zulümleri dünyaya duyurmaya çalışan Tenkil Müzesinin sergisine ev sahipliği yapıyor.

Açılış öncesi bir dizi panel düzenlendi. Klapperfeld Hapishanesi’nde düzenlenen panele Eski Diyarbakır Sur Belediye Başkanı Abdullah Demirbaş, yazar aktivist Kazım Gündoğan, sanatçı Hozan Cane ve Alman eğitimci Dr. Helmut Dinse de katıldı.

Demirbaş, haksızlık ve hukuksuzluklara karşı birlikte hareket etmenin önemine vurgu yaptı.

Panele konuşmacı olarak katılan mağdurlardan Zekiye Ataç, Tenkil sürecinde kansere yakalanıp 8 yaşında hayatını kaybeden oğlu Ahmet Burhan’a yaşatılanları, Gestapo Hapishanesi’ndeki panelde anlattı.

‘Hatırlamak, Yüzleşmek, İyileşmek’ başlıklı gezici sergi, insan haklarının dokunulmazlığına güçlü bir tanıklık etmenin yanı sıra, insanlığa karşı suç olarak kabul edilen sistematik insan hakları ihlallerinin unutulmasına karşı bir hafıza işlevi görmeyi amaçlıyor.

Temmuz ayında bu sergiye ev sahipliği yapacak olan Klapperfeld Hapishanesi, Nazi döneminde Alman Gizli Polis Teşkilatı tarafından kullanılmış ve mahzenlerinde işkence çığlıklarının yankılandığı bir mekan. 2010 yılından bu yana bu acı gerçeğin farkındalığını arttırmak için kendi daimi sergisi olan ve çeşitli anti-faşist faaliyetler için aktif olan bir Kültür Merkezi olarak yoğunlukla gençler tarafından kullanılan binanın hapishane mimarisi muhafaza ediliyor.

Yüzlerce insanın toplama kamplarına gönderilmeden önce ki son durakları olan ve Frankfurt’un merkezinde bulunan hapishanede, Tenkil Müzesi de ziyaretçilerine sistematik insan hakları ihlallerinin insan onuruna yönelik nasıl ağır bir tahribata yol açtığını Tenkil Felaketi üzerinden anlatmayı hedefliyor.

Sembolik nesneler, kişisel anlatılar ve portreler kullanılarak bireysel hikayeleri mercek altına alınıyor. Sergi esnasında gerçekleştirilecek 3 etkinlikle yaşanan Tenkil Felaketi’nin boyutlarına farklı açılardan ışık tutulacak:

Türkiye’de yaşanan zulmün sembolleri 30 Temmuz tarihine kadar Frankfurt Gestapo Hapishanesinde sergilenecek.

Eski Gestapo Hapishanesinde Sergilenen Tenkil Felaketi Sergisi Ziyarete Açıldı yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye, İran ve Afganistan’dan üç misafirin, ülkelerindeki insan hakları ihlallerine karşı yürüttükleri mücadeleleri anlattıkları ve zoom üzerinden takip edilen panelde, üç ülkenin güncel insan hakları ihlal dosyaları ve yaşanan olaylar BM platformuna taşınmış oldu.

Moderatörlüğünü Tenkil Müzesi Kurucularından Yönetim Kurulu Üyesi Yasemin Aydın’ın yaptığı panele, Türkiye’de 15 Temmuz sürecinde gözaltında işkenceyle öldürülen öğretmen Gökhan Açıkkollu’nun eşi Tenkil Müzesi Derneği kurucularından ve Yönetim Kurulu Üyesi Tülay Açıkkollu, 1990’lı yıllarda ailesi ile birlikte Afganistan savaşından kaçmak zorunda kalan aktivist Nilab Taufiq ve İran’daki haklar mücadelesi için seferber olan İran asıllı aktivist Daniela Sepehri katıldı.

İlk konuşmacı olarak söz alan Daniela Sepehri, 16 Eylül 2022’de başlayan ve halen başta başkent Tahran olmak üzere ülkenin her şehrinde ve bölgesinde süren insan hakları ve özgürlük mücadelesini, yaşanan ihlalleri ve devrim olarak nitelendirdiği gelişmeleri aktardı. Sepehri, ailesinin İran’da yaşadığı baskıları, kendi hayatını şekillendiren zorlukları ve İran’daki protestoları anlattı.

Protestolar sonrasında 20 binden fazla kişinin hapsedildiğine, idam, tecavüz ve her türlü işkence yönteminin kullanılarak insan haklarının ve yaşama hakkının insanların elinden alındığına dikkat çeken Daniela Sepehri, “400’den fazla kişi öldü. Tahran, politik suçlularla hapishanelerin dolup taştığı bir yer. Maalesef şu an hapishanelerde işkence var.’’ İfadelerini kullandı.

Panelin ikinci konuşmacısı, Afganistan kökenli aktivist Nilab Taufiq oldu. Bilim insanı olarak, çalışmalarını insan hakları ve özgürlükleri alanında yoğunlaştıran Nilab Taufiq, uluslararası faal olan ASIYAH derneğinin kurucusu olduğunu, Almanya’da gençlerle birlikte Afganistan’da yaşananları Almanya ve bütün dünya gündemine duyurmaya çalıştıklarını, insan hakları mağdurlarının sağlık, psikolojik ve maddi ihtiyaçlarına yönelik projeler geliştirdiklerini anlattı.

Panelin son konuşmacısı 15 Temmuz sürecinde işkence altında öldürülen öğretmen Gökhan Açıkkollu’nun eşi Tenkil Müzesi Derneği kurucusu ve yönetim kurulu üyesi Tülay Açıkkollu oldu.

Eşinin işkence altında öldürülmesi ve Tenkil Müzesi Derneği’nin kuruluş ve çalışmalarına dair detaylı bilgiler veren Açıkkollu, “Türkiye’de normal bir öğretmen iken, insan hakları aktivisti haline geldik.” cümleleriyle söze başladı.

Açıkkollu, Aralık 2013 tarihinde iktidarın yolsuzluklarının ortaya çıktığını, iktidarın kendini korumak için Hizmet Hareketi’ni suçladığını hatırlatarak şunları söyledi:

“15 Temmuz 2016 sonrası yaşananlar Hizmet Hareketi ve mensuplarını yok etme amacı güden bir süreçti. Biz de bundan nasibimizi aldık. Eşim bir kişinin onu suçlaması ile gözaltına alındı. 13 gün boyunca sistematik işkenceye maruz kaldı. Kaba dayak, jopla tecavüze kadar işkenceler yapıldı. Eşim işkence sonucu vefat etti.’’

HAK ARAYIŞINA EŞİM VEFAT ETMEDEN BAŞLADIM, İŞKENCE İLE ÖLDÜRÜLDÜĞÜ BELGELENDİ

‘’Ben hak arayışına eşim vefat etmeden başlamıştım. Eşim daha hayatını kaybetmeden, gözaltına alındığında avukat tutmaya çalıştım. Avukat tutmamıza bile izin verilmedi. Eşimin vefat haberi geldikten sonra onun öldürüldüğüne dair cinayet davası açmak istedim. İşkencede gözlüğü kırılmıştı. Onun gözlüğünü aldım. Bu gözlük devrin sembolü olacak dedim. Halen Tenkil Müzesi’nde sergileniyor.

Dava açtım, soruşturma açtırdım. Sessiz kalmadım, yaşananları anlattım. Özellikle yurtdışından gazetecilerle konuştum. Dava reddedildiğinde delil bulup açılmasını sağladım. Otopside kalp krizinden öldüğü söylendi. Bağımsız bir kurul, eşimin işkence ile öldürüldüğünü belgeledi ve yeniden dava açtık. Ardından medyada hedef haline getirildim, gözaltına alındım. Çocuklarım korku içindeydi. Eşim de öyle olmuştu, bir gece alınıp götürülmüştü. Beni de ansızın gözaltına aldılar. Eşimin suçsuz olduğu ortaya çıktı. Vefat ettikten sonra, öğretmenlik görevine iade edildi. Onun gibi işkenceye uğrayanların da sesi olmak için neler yapabilirim diye çaba sarf etmeye başladım.”

TENKİL MÜZESİ ZULÜM YAŞANIRKEN KURULDUĞU İÇİN ÇOK DEĞERLİ

‘’İsmini Gülen Hareketi mensuplarının kendilerine Erdoğan rejimi tarafından yapılan sistematik insanlığa karşı suçları tanımlamak için kullandıkları terim olan TENKİL kelimesinden alan Tenkil Müzesi daha önceki örneklerin aksine Türkiye’de zulümler devam ederken kuruldu. Genelde bu tarz müzeler sistematik insan hakları ihlalleri bittikten yıllar sonra, araştırmacıların belgelere ulaşma çalışmaları tamamlandıktan sonra kurulur. Ama başta da ifade ettiğim gibi, cesur gazeteciler sayesinde bizim belgelendirme sürecimiz neredeyse eşzamanlı gerçekleşiyor. Bu yönüyle özel bir öneme sahip.’’

Tenkil Müzesi BM’de Panel Düzenledi: Kadınlar Özgürlük Mücadelesini Anlattı yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

‘’Özgürlük ve Haklar için Mücadelede Öncülük eden kadınlar’’ başlıklı panelde Türkiyeli, Afganistanlı ve İranlı kadınlar ülkeleri için yaptıkları hak mücadelelerini anlatacak. Katılımcılar, dünyada kadınlara yönelik en çok hak ihlalinin yaşandığı bu üç ülkeye ilişkin tecrübelerini aktaracak, ülkelerindeki kadın sorunlarını Birleşmiş Milletler platformuna taşıyacak.

Panele; Türkiye’den işkence altında öldürülen öğretmen Gökhan Açıkkolu’nun eşi Tülay Açıkkollu, 1990’lı yıllarda ailesi ile birlikte Afganistan savaşından kaçmak zorunda kalan aktivist Nilab Taufiq ve İranlı kadınların hak mücadelesi için çalışan aktivist Daniela Sepehri katılacak.

Tülay Açıkkollu aynı zamanda Tenkil Müzesi Derneği kurucularından ve eşi hapishanede işkenceden dolayı hayatını kaybettiği andan itibaren işkence ile mücadeleye devam ediyor.

Panelde, hem bireysel, hem de birlikte bu farkı oluşturan kadınların sağladıkları pozitif değişimi ve hak bazlı mücadeleyi nasıl geliştirdikleri masaya yatırılacak.

Online yapılacak panele dünyanın her tarafında aşağıdaki linke kayıt yaptırarak katılabilirsiniz.  ‘’Kayıt linki: https://bit.ly/3YXwWeR’’

Tenkil Müzesi Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Gonca Kara, herkesi panele kayıt olmaya ve katılmaya davet etti.

https://twitter.com/MuseumTenkil/status/1635278770822320128?s=20

Her yıl yapılan Kadının Statüsü Komisyonu oturumlarında; Birleşmiş Milletlere üye devletlerin yanı sıra dünyanın farklı coğrafyalarından binlerce sivil toplum kuruluşu tarafından kadınların ve kız çocuklarının sosyal ve ekonomik kalkınmaları, kadına karşı her türlü şiddetin önlenmesi, etkin karar verici pozisyonlara gelmeleri, kız çocuklarının eğitimi, kadınların bilim ve teknoloji sektöründe yer alması, kadın gazetecilerin sürdürülebilir barışın inşasına yönelik katkıları gibi birçok konu ele alınıyor.

Tenkil Müzesi, BM’de Kadın Hakları Paneli Düzenliyor yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Bu müzeyi, Türkiye’de yaşanan insan hakları ihlalleri başta olmak üzere dünyanın 50’den fazla ülkesinde yaşanan zulümlere dikkat çeken Enes Kanter Freedom ziyaret etmiş. Kanter, bu projenin Türkiye’deki insan hakları ihlallerini bilmeyen insanların kalbine dokunabilecek en güzel projelerden biri olduğunu da vurgulamış. Ayrıca ‘bu yaşanan hikayeleri bütün dünyanın duyması lazım’ diyen Kanter, Tenkil Müzesi Derneği’ni Amerika’ya davet etmiş.

Hizmetten.com sitesinde bu haberi okuyunca aklıma Tuna kıyısında, ayakkabılardan oluşan açık hava tenkil müzesi düştü. Paslanmış demirden yapılmış bu ayakkabılar, 1944-1945 kışında Arrow Cross Partisi (Ok ve Haç) milisleri tarafından, Tuna nehri kıyısında vurulan Macar Yahudilerinin ayakkabılarını temsilen yapılmıştır. ‘Tuna Gezinti Yolundaki Ayakkabılar’ olarak da bilinen bu anıtın üç yerinde Macarca, İngilizce ve İbranice: ‘Ok ve Haç milisleri tarafından vurularak nehre atılan kurbanların anısına’ yazmaktadır.

Açık hava tenkil müzesi şeklindeki bu ayakkabıların fikir babası ise aslen Türk olan Macar film yönetmeni, senarist, oyuncu, şair ve kültür ataşesi Can Togay’dır. Tasarladığı bu ayakkabıları ünlü heykeltıraş Gyula Pauer’e anlatır. O da suyun kenarında, öylece duran, sahipleri onları yeni çıkarmışçasına tekrar gelip giyeceklermiş gibi muhteşem ve bir o kadar da dramatik bir eser ortaya koyar. Aralarında kadın, erkek ve çocuk ayakkabıları da bulunan 60 çift eski moda ayakkabı ziyaretçilere o gün yaşanan zulmü gür bir sesle haykırmaktadır. Aradan yıllar geçmiş olmasına rağmen ibret alınacak şekilde kendini ifade eden bu açık hava müzesi her ne kadar kendisini ziyaret edenlerin yüzüne mahzun ve melül baksa da görülmeye değer.

Budapeşte Parlamento binasının önünde duran bu ayakkabılar, o kadar gerçekçidir ki, onlara bakarak; öldürülmeden önce çıkarmak zorunda kalan insanları hayal etmek hiç de zor değildir. Çünkü her ayakkabının bir kişiliği ve bir de onu giyenin ayak izleri vardır. Eksik olan tek şey onların gerçek sahipleridir. Onlara bakarken ayaklarından çıkarmak zorunda kalan insanların, derin üzüntü ve dehşetini duyar ve ardından buz gibi sulara gömülerek korkuyla nasıl yüzleştiklerini görür gibi olursunuz. Sonra da bu anıt, sizin daha büyük resmi görmenizi ve yapılan toplu katliamı hissetmenizi sağlar. İşte, bu yönüyle bu anıt, geçmişi unutturmama ve hafızlarda canlı tutma adına muhteşem bir yapıttır. Bu vahşice katliam, o gün itibariyle iktidarda olan Ferenc Szalasi döneminde yapılır.

Ülkemizde de 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen tiyatro darbeden hemen sonra -hâlâ birçok noktası karanlık, darbeden ziyade kumpasa benzeyen- Hizmet Hareketi’ne karşı tenkil süreci başlatıldı. Bu süreçte yapılan zulümler tam olarak geçmişte yaşananlara benzemese de binlerce suçsuz ve bir o kadar da masum insana soykırım ölçüsünde işkence yapıldı. Bu işkence sırasında bazıları vefat ederken bazıları da hapishanenin soğuk duvarları arkasında can verdi. Yapılan bu işkenceleri yaşayan, gören ve duyan insanlar, çareyi ülkeyi terk etmekte buldu. Fakat legal yollardan çıkmak mümkün olmayınca bazıları Meriç’in veya Ege Denizi’nin -tıpkı Tuna’da olduğu gibi- soğuk sularında boğuldu. İşte soykırımı andıran bu hadiselere ‘Tenkil’ adı verildi. Tenkil’in sembol isimlerinden biri olan Esma Uludağ 3 çocuğuyla Meriç’i geçtikten sonra Yunanistan’da aile birleşimini beklerken kalp krizi geçirerek vefat etti. Gökhan Açıkkollu gözaltında işkenceyle öldürüldü. Tenkil Müzesi’nde onlar gibi bir çok mazlumun geride kalan eşyaları sergileniyor. Merkezi Frankfurt’ta bulunan Tenkil Müzesi’nin Frankfurt Kitap Fuarı’ndaki sergisi işte bunları hatırlattı bana.

Evet şartlar müsait olmadığı için henüz Türkiye’de kendine yer bulamayan bu ‘Tenkil Müzesi’ gelecekte ‘Tuna Kıyısındaki Ayakkabılar’ gibi başta İstanbul olmak üzere farklı şehirlerde kendine yer bulacak ve yerleşik müze haline gelecektir. Dolayısıyla bu gün güçlünün yanında yer alarak masum insanları soykırıma tabi tutanlar o müzede birer utanç vesikası olarak yerini alacaktır.

Netice itibariyle geçmiş dönemdeki soykırımlar ölçüsünde olmasa da bu günün şartlarına göre masum bir kitleye tenkil yoluyla soykırım uygulandığı muhakkak. Uygulanan bu soykırımlar, bazen ümitlerimizi felç etmeye çalışsa da Allah’a inanan bizler, hiçbir zaman ümidimizi yitirmiş değiliz. Zira bizim inancımız o ki, dünyanın dört bir yanında oluşturulan ‘sulh adacıkları yeni bir dünya kuracak’ ve yeryüzünü gerçek anlamıyla yaşanabilir hale getireceklerdir.

‘Yaşanan bu hikayeleri bütün dünya duymalı’ | RECEP ATICI yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Türkçe ve İngilizce canlı yayın, röportaj ve basın toplantılarına katılan Kanter, Türkiye’de yaşanan insan hakkı ihlalleri başta olmak üzere dünyanın 50’den fazla ülkesinde yaşanan zulümlere dikkat çekti.

‘’TENKİL MÜZESİ’Nİ AMERİKA’YA, SENATO’YA KONGRE’YE SERGİ AÇMAYA DAVET EDİYORUM”

Kanter, “Frankfurt’a gelmemin asıl sebebi Tenkil Müzesi. Sürekli araştırıyordum. Tenkil Müzesi projesi Türkiye’de yaşanan insan hakları ihlallerini, konuyu bilmeyen insanların kalbine dokunabilecek en güzel projelerden biri.” değerlendirmesinde bulundu. Enes Kanter, müzenin Türkiye’deki insan hakları ihlallerini tüm dünyaya duyurma konusunda önemli bir iş yaptığını vurgulayarak Tenkil Müzesi Derneği’ni ve sergisini; ABD’de Kongre, Senato, spor ve sanat dünyasına da sesini duyuracak şekilde sergi yapmak için davet etti. ‘Bu hikayeleri bütün dünyanın duyması lazım’ diyen Kanter; ‘Sizler beni Frankfurt’a davet ettiniz, ben de sizleri Amerika’ya davet ediyorum inşallah’ ifadelerini kullandı. Tenkil Müzesi Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Gonca Kara ve Yönetim Kurulu Üyesi Tülay Açıkkollu dernek adına aktivist Enes Kanter Freedom’a katkılarından dolayı bir teşekkür plaket takdim etti.

Kanter, gazeteci İrfan Galip Dumlu ile birlikte kapatılan Kanaltürk Televizyonu Genel Yayın Yönetmeni Tarık Toros’un youtube kanalında, Uluslarası Gazeteciler Derneği’nden (IJA) gazeteci Yüksel Durgut, Bold Medya’dan Fuat Karazeybek ile Bold Medya, IJA VE Tenkil İnstagram hesaplarında yapılan yayınlara ayrı ayrı konuk oldu. İngilizce bir basın toplantısı düzenledi. Ayrıca Almanya’nın en büyük podcast yayıncısı dedektorfm’de yayıncı Christian Bollert’in konuğu oldu.

NBA yıldızı, insan hakları aktivisti Enes Kanter Freedom: Tenkil Müzesi projesi insanların kalbine dokunuyor yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

17/25 Aralık 2013’te ailesi ve yakın çevresiyle birlikte yolsuzluk, hırsızlık ve rüşvette suç üstü halinde yakalanan zamanın Başbakanı Tayyip Erdoğan, yargı ve polisin bu operasyonundan Hizmet Hareketi sempatizanlarını sorumlu tuttu. Tenkil kelimesi 15 Temmuz sonrası gündemimze girdi. Tenkil kelimesi sözlüklerde “Düşman veya zararlı kimseleri topluca ortadan kaldırma”, “Herkese ibret olacak bir ceza verme” ve “Uzaklaştırma” anlamlarında kullanılıyor. Soykırımı yerine kullanabileceğimiz bir kelime olan Tenkil, 15 Temmuz sonrası Hizmet Hareketi gönüllerinin yaşadıklarını en iyi anlatan kelime oldu.

Hukukun askıya alındığı, tek adam rejimine geçildiği Türkiye’de Hizmet Hareketi gönüllüleri türlü türlü zulümlere maruz kaldı. Bankasya’da hesabı olmak, MEB denetimindeki özel okulda çalışmak, Kimse Yok Mu derneğine bağışta bulunmak, Zaman Gazetesi abonesi olmak, hatta Digitürk üyeliğini iptal ettirmek bile ‘terör’ suçu sayıldı. Dünyanın hiçbir ülkesinde suç olması düşünülmeyecek bu faaliyetler, Erdoğan’ın ‘’Yeni Türkiyesi’’nde hem de terör suçuydu. Ortada ne şiddet ne de silkah vardı. Resmen düşman hukukunun uygulandı. Hukuksuzluk hukuk oldu. Gözaltında işkence sıradan oldu. Basın Saray’ın emrine girdiği için hukuksuzluklar yazılmadı. Bir nefret söylemi olan ‘F.TÖ’ kelimesi türetildi.

Almanya merkezli kurulan Tenkil Müzesi Derneği, zulüm sürecinde yaşananların sergilendiği Tenkil Müzesi’ni oluşturdu. Süreçte hayatını kaybedenlerden geriye kalan sembol eşyalar müzeye ulaştırıldı. Gözaltında gördüğü işlenceler sonunda hayatını kaybeden öğretmen Gökhan Açıkkollu, 15 Temmuz sonrası hayatını kaybeden ilk isim oldu. Gökhan Öğretmen’den geriye ehliyeti, saati ve kırılmış gözlüğüyle, eşinin yazdığı not kaldı. Bu değerli eşyalar Tenkil Müzesi’nde yerini aldı.

Cezaevinde ölüme gönderilen Doç Ahmet Turan Özcerit, Kur’an Kursu hocası Nesrin Gençosmanoğlu, İngilizce öğretmeni Halime Gülsü hapishanede bilinçli şekilde ölüme gönderildi. Geriye kalan eşyaları aileleri tarafından Tenkil Müzesi’ne ulaştırıldı. ‘Kara Efe’ Ahmet Burhan Ataç’ın pasaportu, oyuncakları ve uçak bileti müzede yerini aldı. Dönemin sembol isimlerinden biri de Prof Dr Haluk Savaş’tı. Cezaevinde kanser olan Prof Savaş, KHK’lara karşı verdiği hukuk mücadelesiyle öne çıktı. Yurt dışında tedavi olmasına aylarca izin verilmedi. ‘’Ülkemde öleceğim’’ diyen Haluk Savaş’tan geriye kalan pasaportu ve mavi tişörtü başta olmak üzere eşyaları müzeye ulaştırıldı. Yine umuda çıkan yolculukta Meriç ve Ege’de hayatını kaybedenlerden geriye kalanlar da müzeye sergileniyor.

Tenkil sürecinde yaklaşık 600 kişi hayatını kaybetti. Tenkil Müzesi’ne şu ana kadar Tenkil’e uğrayan 300 kadar kişinin 1000’e yakın eşya ve objesi ulaştırıldı. Bu eşya ve objeler 55 stantta sergileniyor. Tenkil Müzesi Derneği, Türkiye’de yaşanan zulümleri duyurma adına Avrupa’nın önemli merkezlerinde 4 sergi açtı. Brüksel, Avrupa Parlamentusu, Belçika Limburg ve Almanya Kassel’de sergi yapıldı.

Destek ve tanıtım programı 18 Eylül’de

Tenkil Müzesi Derneği, Türkiye’de yaşanan insan hakları ihlal ve mağduriyetlerini duyurabilmek için destek ve tanıtım buluşması organize ediyor. Aralarında Herkül Milas, Enes Kanter, Emine Eroğlu, Yüksel Kaya, Tarık Toros, Vedat Demir, Kerim Balcı, Erkam Tufan, Abdullah Aymaz, Mehmet Ali Uludağ, Betül Alpay, Tuba ve Cevheri Güven, Sevinç Özarslan, Hasan Cücük, merhume Halime Gülsu’nun annesi Zeynep Gülsu gibi isimlerin katılacağı program 18 Eylül 2021 Cumartesi akşamı gerçekleştirilecek. Moderasyonunu gazeteci Metin Yıkar’ın yapacağı programda Tenkil Müzesi Derneği’nin ‘Sanal Müze’ ve ‘Tenkil Hafıza Merkezi’ (www.tenkilmemorial.org) çalışmalarına destek istenecek.

18 Eylül 2021 tarihinde gerçekleştirilecek program, Hizmetten ve MC TV (MCEUTV) YouTube hesapları üzerinden Türkiye saati ile (21:00), Avrupa saatiyle (20:00), Amerika saatiyle (14:00)’te canlı yayınlanacak.

Sürecin sessiz tanığı: Tenkil Müzesi yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.