Mısır’ın önde gelen aydın ve ilim adamı olan Yassin Abdel Hamid Ahmed, İslam düşüncesi alanında özgür bir vaiz ve öğretim görevlisi. İşte röportajdan öne çıkanlar.

Fethullah Gülen Hocaefendi ve Hizmet’le nasıl tanıştınız?

Mastırı bitirdiğim zaman mastır tezi ile ilgili bir konu arıyordum. Ben aslında akademisyen değil, akademik sahada çalışmalar yapmak isteyen bir mühendis olduğum için beni bütünüyle dolduracak ve işime yarayacak bir konu araştırıyordum. Birkaç tane konu üzerinde çalıştım ama başarılı olamadım. Tam o sırada bir arkadaşım bana rahmetli Ferit El Ensari hocanın, Hocaefendi hakkında yazmış olduğu “Kahramanın Dönüşü” adlı kitabı hediye etti. Büyük bir iştiyakla kitabı okudum. Hatta şunu hatırlıyorum, aldığım lezzetten dolayı bir türlü kitabın bitmesini istemiyordum. Dr. Ferit El Ensari, bu kitapta hakikaten çok harika ve üslubu da çok edebi idi. Kitapla olan bu yolculuğumun sonunda gördüm ki, rahmetli doktor hikâyenin sonunu açık bırakmış. Bahsettiği bu hocanın nerede olduğunu, şu anda ne yaptığını, bu hizmetin şimdi olup olmadığını, bu büyük işlerin hala devam edip etmediğini hiç söylememiş. Az bir araştırmadan sonra doktorun bahsettiği bu zatın hala hayatta olduğunu, Hizmet insanlarının işlerine devam ettiğini fark ettim. Ben de mastır tezimin bu insanlar hakkında olmasını arzu ettim. İşte bu noktada Hocaefendi ve Hizmet ile tanışıklığım başlamış oldu.

Bu ilk tanışmadan sonra Hizmet ile ilgili neler keşfettiniz? Bu çalışmada Hizmet ile alakalı neler ortaya koydunuz?

İşin aslını söylemek gerekirse; hadiselerin gelişmesiyle bu çalışma da benimle gelişip değişti. Bu çalışma zihnimi meşgul eden soruların da cevabı oldu. Teze Arap Baharı’ndan sonra 2013 senesinde başladım. Zihnimde dönüp duran bir soru vardı. Bu soruyu Mısır ve İslam alemindeki yüzbinlerce genç de soruyordu. Bu İslam ümmetini nasıl kalkındıracağız? İleriye nasıl taşıyacağız? Yıkmayı iyi yaptığımız gibi yapmayı da nasıl iyi yapacağız? Hocaefendi ve onun rehberlik yaptığı Hizmet Hareketi’nde bu soruların son derece net ve köklü cevaplarını buldum. Bu tez çalışması ile hem kendimin hem de bütün gençlerin bu husustaki sorularına cevap vermek istedim. Tezde hem Hocaefendi’nin şahsından hem ortaya koyduğu fikirlerden hem de bu fikirler üzerine sistemleşen Hizmet Hareketi’nden bahsetmek istedim.

Gülen Hocaefendi pek çok yönleri ve derinlikleri olan bir şahsiyet. Kolayca okunup, hemen kavranabilecek bir şahsiyet değil. Bir şair, edebiyatçı, ruhani, etkili ve canlı tecrübe sahibi biri. Sırf bir davet insanı veya klasik bir vaiz değil. İşte bu şahsiyeti ortaya koymaya çalıştım. Hocaefendi, Arap alemi olarak bizler tarafından büyük oranda tanınmayan ve aynı zamanda Arap olmayan birisi.

Diğer taraftan bu zatın ortaya attığı fikirleri de ortaya koymaya çalıştım. Bu fikirler ne kadar makul ne kadar kalıcı ve ne kadar tatbik edilebilir? Sonra tezde üçüncü bölüme intikal ettim. O da bu nazari fikirler nasıl tatbik sahasına çıktı? Nasıl sahada insanların gördüğü ve yaşadığı pratiğe dönüştü? Ve hâlâ bu fikirler nasıl gelişmeye, meyve vermeye ve kendini yenilemeye devam ediyor.

Türkiye’de meydana gelen darbe tiyatrosu sizin fikirlerinizde bir değişiklik meydana getirdi mi?

Aslında tezin yapıldığı o zaman dilimi de çalışmanın bir parçasıydı. Hem de köklü ve tesirli bir bölümüydü. Çünkü ortaya çıkan hadiseler hem düşüncemi hem de çalışmanın gidişatını etkiledi. 2013 yılının sonlarına doğru Hizmet Hareketi ile ilgili ithamlar ortaya atılmaya başlamıştı. Ben de biraz durakladım ve doğru ve yanlışın kimin tarafında olduğunu tam olarak netleştirmek istedim. Çünkü biz Arap alemi olarak, Türkiye’de olan siyasi tecrübenin başarısından etkileniyor ve ona hayranlık duyuyorduk. Bilhassa Arap Baharı sonrası biz de Türkiye gibi gelişmek ve ilerleme kat etmek istiyorduk. Erdoğan hepimizin hayran olduğu bir liderdi. Onun için ben de ilk başta ne olup bittiğini net olarak öğrenmek ve Hizmet’in bütün bu olup bitenler içinde nerede olduğunu bilmek istedim.

Halbuki 2009 senesinde katıldığım bir konferansta İbrahim Ganim Hoca şunu demişti: “Türkiye’deki gelişme ve ilerlemenin asıl sebebi Gülen Hocaefendi’nin rehberlik yaptığı Hizmet diye isimlendirilen bir harekettir.” Hala bu hareket varlığını sürdürüyorsa ve kalkınmanın önemli bir parçası ise nasıl olur da kalkınma ve ilerleme ile ters düşebilir diye düşündüm. Kendi kendime “Bu hareketin insanları ile tanışmalıyım ve buluşmalıyım.” dedim. Sonra buradaki Hizmet insanlarının yanına gittim. Kendilerini her zaman hayırla yâd edeceğim bazı kıymetli hocalarla tanıştım. Onları dinledim. Son derece şeffaf ve açık insanlardı. Gizleyecekleri hiçbir şey yoktu. Bana Gülen Hocaefendi’nin kitaplarını verdiler ve ben de onları okudum, araştırdım. Sonra bu tez çalışmasını tamamlamaya karar verdim.

Daha sonra 2016 yılında darbe diye isimlendirilen hadise oldu. O zaman Arabistan’da idim. Şok oldum. Ama size hakikati söylüyorum; daha ilk andan itibaren bu hareketin bir darbe olmadığını anladım. Çünkü Türkiye’deki siyasi tecrübeyi araştırdığım gibi yapılan önceki darbeleri de araştırıp incelemiştim. Onun için askeri bir darbenin ne demek olduğunu iyi biliyordum. Bu olan hiçbir darbeye benzemiyordu. Dolayısıyla da hakiki bir darbe olması mümkün değildi. Bir taraftan böyle, diğer taraftan da yine ben Hocaefendi’nin fikirlerini, tarihini, yaptıklarını tez olarak çalıştım. Bu zat daha doksanlı yıllarda demokrasiden bahsetmiş ve bazı siyasi İslamcılar tarafından küfürle itham edilmiş birisiydi. Şimdi rehberlik etmiş olduğu hareket bunca tecrübe kazanacak ve sonra böyle yüzeysel ve basitçe bir darbe yapacak mümkün değildi. Daha ilk anda kesin olarak anladım ki; bu bir tiyatro bir darbe idi. Bu hadiseden sonra da sayın Gülen’in kitaplarını ve bu konuyla ilgili verdiği cevapları okumaya devam ettim. Bunların neticesinde kanaatim iyice pekişti. Bu bir darbe tiyatrosu ve Gülen ve onun sevenleri bu meselede tertemizler.

Öncelikle siz bir mühendissiniz. Hizmet, mühendis olarak aklınıza, bir davetçi olarak kalbinize hitap edebiliyor mu?

Müsaade ederseniz, mühendis olduğum için bu yönde bir misal vereyim. Bize göre mühendislik sadece insanların gördüğü binalar değildir. O aynı zamanda haritalar, planlar demektir. Mühendisin fikrinde nazari ve hayali olarak başlar. Sonra iki buutlu olarak kağıtlara aktarılır. Sonra başkaları onu alır insanların bina olarak görebileceği ve istifade edebilecekleri gerçek dünyadaki sahaya çıkarır. Burada bir üçüncü merhale daha vardır ki pek çok insan bu alanda bu aşamayı bilmez. Bu kontrol aşamasıdır. Bu aşamada, yapılan ile yapılmak istenilen arasında karşılaştırma yapılır. Zihinde ve haritalarda olan şeyler gerçek alana çıkarılmış mı diye kontroller yapılır. İşte benim Hizmet Hareketi’ne olan gönülden hayranlığım bu hususta başlıyor. Pratiğe taşınmış fikirler görmek isteyen ve gören birisinin hayranlığı. Binaya dönüştürülmüş haritalar görmek isteyen ve gören birisinin hayranlığı. İnsanların yaşadığı bir gerçeğe dönüşmüş sözlerin hayranlığı. Bu benim hayranlığımın, Hocaefendi ve ortaya koyduğu fikirler üzerinde çalışma yapmamın altında yatan en önemli sebep.

Mastır teziniz Hocaefendi’ye hediye edildi. Çok memnun oldu ve çok hoş karşıladı. Eğer Hocaefendi ile karşılaşmış olsaydınız ne derdiniz?

Doğrusu bu benim uzun zamandan beridir arzu ettiğim bir şey. Onu görmek ve onunla buluşmak. Ancak Onunla kavuşmak zor olsa da ben sürekli kitaplarını okumakla, sözlerini dinlemekle veya ona talebelik yapmış insanları görmekle zaten Onunla buluşmuş oluyorum. Bu talebelerin tevazularına, güzel ahlaklarına, yüksek zevklerine devamlı amellerine ve bitip tükenmeyen gayretlerine şahit oluyorum. Ben zaten Hocaefendi’yi bu müttaki ve iyi insanlar vasıtasıyla sürekli görüyorum. Ama yine de Onunla yüz yüze buluşursam -inşallah olur bu- Ona çok teşekkür etmek istiyorum. “Bu yaptıklarınızdan dolayı Allah sizi en güzel mükâfatla mükâfatlandırsın” demek istiyorum. Ayrıca şunu da sormak istiyorum: “Hocam, daha küçükken bir elinizde Kur’an diğer elinizde dünya haritası tutarak, bu alemin yeniden güven ve emniyetle dolmasını istemiştiniz. Acaba Hizmet bu beklediğiniz seviyeye ulaştı mı? Acaba Hizmet sizin bu sorularınıza yanıt oldu mu? Bu alemin ulaşmasını istediğiniz başka ne gibi arzularınız var? Bu sorular karşısında Hizmet’in durumu sizce nedir?

Hizmet insanları bu günlerde sıkıntılara, tutuklamalara, sürgünlere maruz kalıyorlar. Onlara söylemek istediğiniz bir şey var mı?

Doğrusu onların ellerini sımsıkı tutar ve onlara şunu derim: “Sizler bu ümmetin seleflerinin hayırlı haleflerisiniz. Bu hususta birer örneksiniz. Onlar da Allah rızası için, insanlığa büyük hizmetler sunma adına ülkelerini terk etmişler, hicret etmişlerdi. Sizin bu karşılaştıklarınız dine davet eden insanlar için sürpriz şeyler değil. Bu Allah’ın bir kanunu. Ancak şunu bilin ki hiçbir şey kalıcı değildir. Hiçbir sevinç veya üzüntü sürekli olmaz. Hiçbir sıkıntı ve bela sürüp gitmez. Bugün gördüğünüz bu zulümleri yapanlar, yarın toprağın altında çürüyecekler ve insanlar tarafından unutulup gidecekler. İnsanlar sadece sizin insanlık adına ortaya koymuş olduğunuz hayırlı işleri hatırlayacaklar.’’

‘İslam ümmetinin nasıl kalkınacağı sorusunun cevabını Hocaefendi ve Hizmet’te buldum’ yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Mısır merkezli YouTube kanalı Nesemat TR’ye konuşan Prof Dr Abdülmecid Buşebke’nin anlattıklarından öne çıkanlar şöyle: 

”Ara ara Hizmet’i tenkit edenler kesinlikle Hocaefendi’yi okumamış dolayısıyla da onu tanımamış olanlardır. Bu sebepledir ki; öncelikle Hocaefendi’den bahsedersem kusura bakmayın! Fethullah Gülen Hocaefendi tarihte eşi az bulunan insanlardan birisidir. Peygamber Efendimiz’den gelen sahih bir rivayette şöyle buyuruluyor: “Dikkat edin, sizlerin çağında meltemler vardır, onlardan istifade etmeye bakın!”

Bu rivayete göre şöyle diyebilirim: “Fethullah Gülen Hocaefendi bu asrın meltemlerinden birisidir.” Ondan istifade etmek; bu çağın meltemlerinden istifade etmek demektir. Ondan istifade edenler, bunları ondan başkasında asla bulamazlar.

Bizler, Hocaefendi ve Hizmet’i tanıdıktan sonra onlarda yeni bir şey bulduk. Onun kendine has bir tadı, kendine has bir lezzeti vardı. Hem teoriyi hem de pratiği beraber bulduk. Bu da bizi uzun bir aradan sonra yeniden ümitlendirdi.

Seneler var ki; insanlar İslam’ın bu asra uygun olmadığını söyleyip duruyorlardı. Bizler de değerli pek çok alimden İslam devleti, İslam projesi, müslümanlığın şartları ve müslüman ahlakıyla ilgili şeyler okuyorduk.
Bütün yönleriyle ve çeşitleriyle bunları okuyup durduk. Doğudan batıdan, bütün dillerden okuduk. Biz bu insanı ve bu bahsettiğimiz örneği arayıp duruyorduk, o derece ki pek çoklarımız bulma adına ümitlerimizi yitirmiştik.

Şurada veya burada ortaya çıkan, vatanları zannettikleri ve korumaya çalıştıkları, hatta uğrunda ölmeyi şehit olma zannettikleri belirli bölgelerde çalışan miskince hareketler vardı. Malesef ki bu yerler, ümmetin öz evlatlarının gafletinden istifade edilerek, yine onların düşmanları tarafından kurşun kalemlerle sınırları çizilmiş yerlerdi. Hatta uğrunda insanların ölmesinin şehitlik olduğuna dair tamamen inandırılmışlardı.

Tam bu vakitte Hizmet’i tanıdık ve Hocaefendi’yi duyduk. Yaptıkları şeyler tam okuduğumuz şeylerdi. Şöyle dedik: “İşte bu çoktan beridir kitaplarda okuduğumuz şeylerin ta kendisi.” Doğru, bu zatın söyledikleri belki yeni şeyler değil, öteden beri söylenen şeyler, ancak yeni olan, söylediği şeylerin ayakları üzerinde yürüyen canlı şeyler olması. Bu zatın söylediklerini, sanki onları eliyle resmediyor.

Durup şöyle bir baktığımızda ortada yepyeni bir oluşum ortaya çıkarmış kuvvetli bir fikir görüyoruz ve diyoruz ki: “ İşte bu bizim arayıp durduğumuz şey..” Bunun içindir ki dünyanın doğusundan batısından, her tarafından Hizmet erlerine insanların iltifat etmesi garipsenecek bir durum değildir. Hizmet’in değerli, şerefli öğretmenleri ve insanları çok iyi biliyorlar ki onlar, dünyaya yepyeni bir ders vermektedirler.”

Faslı âlim Prof Buşebke: ”Hocaefendi’yi tanımayan, Hizmet’i tam anlayamaz” yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

İşte Farid İbrahim İsmail’in Nesemat TV’ye anlattıklarından öne çıkanlar:

”Sayın Fethullah Gülen rehberliğindeki Hizmet Hareketi, İslam aleminin değişik yerlerinde ortaya çıkan ıslah hareketleri gibi bir harekettir. Bu hareketler, İslam alemi kendine has bir kısım problemlerle özellikle de medeniyet problemiyle karşı karşıya kaldığı zaman diliminde ortaya çıkmıştır. Medeniyet problemi derken sadece ilmi gelişmeleri kastetmiyorum. Bu problemler medeniyete ait değerler ve insanın insanlığını koruyan ahlaki değerlerle ilgili bir problemlerdi.

Sayın Fethullah Gülen, Türkiye’nin uzun bir süre İslamiyet’ten ayrı düşmesinin ardından yeniden insan yetiştirmek için gelmiştir. Bu ayrı düşüş İslam’ın kendisinden ziyade, İslami değerlerden ayrı kalıştı ve bu pek çok ülkede yaşanmıştı.

Bu hareketi tanıyan ve Sayın Gülen’in pek çok kitaplarını okuyan biri olarak, Onun Peygamberimiz’in yaptığını yapmak istediğini söyleyebilirim. Efendimiz İslam’a davetinin ilk zamanlarında 13 sene boyunca Müslüman insan yetiştirdi. Bu dönemde sadece insan yetiştirdi. Kimse ile savaşmadı. Kimse ile kavga etmedi. Bu devirde bütün yaptığı sadece yeni Müslüman yetiştirmekti. Müşriklerin itirazlarına cevaplar verdi, açıklamalarda bulundu. Birisini ateşten kurtarmaya çalışan bir insan gibi onlara sevgiyle muamelede bulundu. Peygamber (s.a.s) sadece insan yetiştirdi.

Sayın Fethullah Gülen de uzun seneler boyunca insan yetiştirmekle uğraştı. Onlara sahabe hayatını anlattı, okudu. “Ya onlar gibi olun ya da yaşamanızın bir manası yok” dedi. Sayın Gülen insan yetiştirmede eğitim ve öğretimi bir metod olarak benimsedi. İçinde yaşadığı topluma faydalı oldu. Gelecekte onların istifade edebilecekleri insanlar yetiştirdi. Öyle ki açmış oldukları okullar Türkiye tarihinin, hatta tabiri caiz ise dünya tarihinin en başarılı okulları arasına girdi.

Bunun sebebi, insan yetiştirme metodunu benimsemesiydi ki bu metot Peygamber Efendimiz’in metodu idi. Zira insan yetiştirme ilmin ortaya çıkardığı ürünlerden daha kıymetlidir. Bu yetişmiş insan başka insanları yetiştirecek, bu insan ilmin kıymetli ürünlerini ortaya çıkaracak, bu insan hem yaptığı işlerde hem de başkalarına karşı, komşularına karşı, arkadaşlarına karşı, milletine karşı, devletine karşı, bütün insanlığa karşı ihlaslı olacak. Çünkü Efendimiz’in sahabilerine bırakmış olduğu İslam medeniyetinin değerlerinin en önemli özelliği bu insanların ıslah edici ve bozgunculuğa kapalı ve vermeye (almaya değil) programlı insanlar olmalarıdır.

Bu gördüğüm kadarıyla, Sayın Fethullah Gülen’in sevenlerinde de şahit olduğum kadarıyla Türkiye’nin yüzünü değiştirdi. Onun öğrencileri tamamen bambaşka. Belli bir zaman diliminde bizim dünyamız olan Arap aleminde pek çok devletleri gezdim. İnsanımızın Peygamberimizin arzuladığı ve kıyamet günü karşılaştığında kendisinden razı olacağı Müslüman insan profilinden çok çok uzaklaştığına şahit oldum.

Sayın Fethullah Gülen’in kitaplarına gelince, ben onların pek çoğunu okudum. Bu kitaplar yüce ve yüksek ahlaka, ruh enginliğine, akıllı, anlayışlı ve idrakli olmaya yönlendiriyor. Şöyle ki; O kalbinde bilinçli, akıllı bir İslami sofizm taşıyor. Allah’ı görüyor gibi ibadet etme, her ne kadar O’nu göremesek bile Onun bizi gördüğü bilinciyle ibadet etme manasını taşıyan bir sofizm.

Onun davası insanın özü, şekli değil. İslam’ında özü, şekli değil. Onun davası bütün bir insanlığı sevme davası. Birilerini köleleştirme ve şu anda her yerde gördüğümüz ve yaşadığımız ırkçılık davası değil. Başkalarını köleleştirme üzerine kurulu ırkçılık davası değil. Sayın Gülen dininden uzaklaşan insanlara yöneliyor, onlarla insanlıklarına saygı duyarak, insan oluşlarını hesaba katarak konuşuyor.

Sayın Fethullah Gülen’in kitapları onun hem fikri hem de üslubu hakkında fikir verir. O her ne kadar dünyaya sahip olsa da onu boşamış bir insan. Aslında hem öğrencileri, hem sevenleri, hem de ondan bir şeyler öğrenenler ve öğretilerinin arkasından gidenler vasıtasıyla dünyalık şeylere sahip olabilir. Ancak O’nu bunların hiç birisi meşgul edemedi. Bunun içindir ki yazdığı etkili oluyor. Ben bu asil ruh sahibi insan ve yazdıkları ile ilgili pek çok makale yazdım. Cumhuriyet Gazetesi matbaalarında Hira dergisi basıldığını hatırlıyorum. Bana da birkaç nüsha geliyordu. Bunları gazetedeki bazı düşünürlere dağıtıyordum. Bir müddet sonra bu zatın şahsiyeti karşısında dehşete kapılmış olarak arkadaşlarım bana geliyorlardı. Sadece fikirleri karşısında değil, fikri zaten çok üst düzeyde, sofilik yönü de öyle, ruhi yönü de aynı, üslubu şairane. İnsanlar şairane üslubu karşısında etkileniyorlar. Sözü insanların kalbine tesir ediyor. Ben kesinlikle şuna inanıyorum ki, bir insan yazdığından kendisi etkileniyorsa onu okuyanlarda etkileniyorlar. Peygamberin de bir sözü vardı, kalpten çıktığı için kalbe gidiyordu. Dilden dökülen sözler ise sadece kulaklara ulaşıyor.

Sayın Fethullah Gülen’e de şu söylemek istiyorum: “Peygamber Efendimiz de pek çok zorluklarla karşılaştı. Siz de O’nun izinden gidiyorsunuz.” Ayrıca O’na şunu da demek istiyorum: “Yapmış olduklarının meyveleri boşa gitmeyecek, Sen ektin ve meyve aldın. Eğer hizmet zor bir dönemden geçiyorsa bunun zararı bütün İslam Alemi’ne hatta bütün dünyaya olacak. Çünkü sizler bütün bir dünyaya hakiki ve ahlaklı Müslümanın nasıl olacağını gösteriyorsunuz.

Bu dönemde bir gün bitecek ve bir hatıra olarak geride kalacak. İnanıyorum ki Allah katında senin mükafatın çok büyük olacak. Çünkü sen sadece kendine veya sınırlı bir grup insana etki etmedin, bilakis bütün dünyayı etkiledin. Senin kitapların, Müslüman olan veya olmayan bütün dünyanın görmesi gereken bu kıymetli ruhani kitaplar meyve vermeye ve etrafını aydınlatmaya devam edecek. Sizden önceki alimlerin kitapları gibi. Sen de dünyanın simasını değiştiren alimlerden oluşan bu altın silsilenin bir halkasısın. Bu değişimi hep beraber göreceğiz inşallah.”

”Sayın Gülen Türkiye’nin Yüzünü Değiştirdi” yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.