Sığınmacıları Ruanda’ya gönderme planı ile gündemde olan İngiltere, ‘20 Haziran Dünya Mülteci Günü’nünde önemli bir etkinliğe sahne oldu. ‘Sürgündeki Sergi’ olarak bilinen ve dünyaca ünlü sanatçıların mülteci sorunlarına dikkat çekmek üzere çizdiği karikatürler Londra’nın ünlü cadde ve meydanlarında gezdirildi. Çoğunluğu 2016 sonrası mülteci olan kişilerce taşınan 25 eser kalabalıkların yoğun ilgisiyle karşılandı.

Sergilenen karikatürler Türkiye’de KHK ile kapatılan Kimse Yok Mu Derneği’nin 2016 yılında düzenlediği uluslararası bir yarışmada seçilmişti. Eserlerin Türkiye’de sergilenmesine ve dereceye girenler için İstanbul’da bir ödül töreni düzenlenmesine izin verilmedi. Yarışmaya katılan bin 200 eser arasından belirlenen 120 karikatürün dünya başkentlerinde sergilenmesi planlandı ancak sadece 2016’da Atina’da sergi açılabildi.

Karikatürler İngiliz Parlamentosu önünden geçti

Londra’daki etkinlik, uluslararası yardım kuruluşu Time to Help ve insan hakları konusunda faaliyetler yapan Human Rights Solidarity (HRS) tarafından düzenlendi. Eserler, öğle saatlerinde önce Thames Nehri kenarındaki Londra Belediyesi’nin önünde sergilendi. Tabloları taşıyan gönüllüler, karikatürleri inceleyen kişilere hem sergi hem de mültecilerin sorunları hakkında bilgiler verdi. Ardından tarihi Tower Bridge (Kule Köprüsü) üzerinden meraklı turistlerin bakışları arasında nehrin karşısına geçirildi.

Öğleden sonra Parlamento Meydanı’nda toplanan aktivist grup karikatürleri İngiliz Parlamentosu’nun önünden geçirerek yakındaki Victoria Tower Garden isimli parka kadar taşıdı. Bir süre burada sergilenen eserler tekrar Parlamento binası ve ünlü saat kulesi Big Bang önünden Westminster köprüsüne kadar götürüldü. Yerli ve yabancı turistler etkinlik boyunca sık sık fotoğrafı çekti.

Kar: Yarışmanın ikincisini yapacağız

Organizatörlerden Time to Help’in İngiltere yöneticisi Yusuf Kar, Kimse Yok Mu Derneği’nin kapatılması ile yarım kalan önemli bir işi devam ettirdiklerini ve Dünya Mülteci Günü’nde bu etkinliği düzenlediklerini söyledi. Aynı zamanda sığınmacıların, mültecilerin sıkıntılarına dikkat çekmeyi ve İngiliz toplumunda bu konudaki farkındalığı arttırmayı hedeflediklerini belirtti. Konuştuğu İrlandalı bir aileyi mülteci hakları konusunda çok duyarlı gördüğünü vurgulayan Kar şunları aktardı: “Bize İrlandalılar olarak kapılarının mültecilere sonuna kadar açık olduğunu söylediler. Ayrıca Hong Konglu bir öğrenci, ülkesindeki sıkıntılardan bahsederek birçok arkadaşının başka yerlere gidip mülteci olduğunu ve sergiden çok etkilendiğini ifade etti.” Yusuf Kar, İngiltere’nin sığınmacıları Ruanda’ya göndermeye çalıştığı bir dönemde etkinliğin daha da anlam kazandığına dikkat çekerek, gelecek yıl mültecilerle ilgili karikatür yarışmasının ikincisini düzenlemeyi planladıklarını söyledi.

Timur: Aldığımız tepkiler bizi daha çok motive etti

HRS Genel Sekreteri Tuğba Timur, İngiltere’nin henüz mültecilerle ilgili sağlıklı bir politika geliştirememiş olmasını büyük bir sorun olarak gördüklerini ifade etti. Londra caddelerinde açtıkları interaktif sergi ile bu soruna dikkat çektiklerini anlatan Timur, “Sergimizde başarılı göçmenlerin hikayeleri de var. Bununla, doğru politikalar geliştirip mültecilere imkan tanındığında bütün toplum için nasıl büyük kazançlar elde edileceğini göstermek istedik.” dedi. Timur, sergiyi inceleyen kişilere bir mültecinin ne gibi zorluklar yaşadığını anlattıklarında hemen onların desteğiyle karşılaştıklarını, bunun da yeni çalışmalar için bir motivasyon kaynağı olduğunu kaydetti.

Yarışmayı organize edenler de mülteci oldu

2015 yılında dünyanın en iyi 100 sivil toplum kuruluşu arasına giren Kimse Yok Mu Derneği, bir yıl sonra mültecilerle ilgili uluslararası bir karikatür yarışması düzenledi. Ödüllü yarışmaya birçok ülkeden 1200 eser katıldı. Kübalı karikatürist Aristides Esteban Hernandez Guerrero birinci, Romanya’dan Constatin Pavel ikinci, İtalyan Alessandro Gatto ise üçüncü oldu.

Eserler arasından seçilen 120 karikatür Atina, Berlin, Köln, Brüksel ve Paris gibi şehirlerde sergilenecekti. Bu güzergâh Afrika veya Ortadoğu’dan yola çıkan bir göçmenin rotasını temsil ediyordu. Sergi, Atina’dan Avrupa yolculuğuna çıkmıştı ki, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sonrası binlerce kurum gibi Kimse Yok Mu Derneği de kapatıldı. Sergiyi organize eden derneğin yönetici ve çalışanları ise mülteci konumuna düştü.

Eserlerden 75’i, geçen yıl mülteci haftası dolayısıyla İngiltere’nin Newcastle şehrinde göçmenlerle ilgili çalışmalar yapan The Comfrey Project isimli derneğin sergi salonunda sanatseverlerle buluşmuştu.

Kimse Yok Mu’nun ‘sürgündeki sergisi’ Londra meydan ve caddelerini gezdi yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Kimse Yok Mu Derneği’nin (KYM) 15 Temmuz sonrası çıkartılan ilk KHK ile kapatılmasından hemen önce düzenlediği mülteci temalı Uluslararası Karikatür Yarışması’na gönderilen eserlerden oluşan bir seçki Helsinki’de sanatveserlerle buluştu.

Kimse Yok Mu Derneği’nin kapatılmasının ardından Türkiye’de yasaklı hale gelen sergi daha önce Hindistan ve Yunanistan’da sergilenmişti. Bu kez Finlandiya’da Fin Polar Derneği çatısı altında faaliyet yürüten Together Platformu tarafından Redi’de izlenime sunuldu.

Mültecilerin yaşadığı dramları farklı çizgilerle ortayan seri Together Platformu nun genç üyelerinin Fince ve İsveçce basın açıklaması ile başladı. 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü münasebetiyle gerçekleştirilen sergiye özellikle Fin ziyaretçiler yoğun ilgi gösterdi.

Together Platform Başkanı Mustafa Güler, uzun süredir yurtdışında yaşadığını ve artık kendisinin de mülteci olduğunu hatırlatıyor. Kendilerini, ‘farklı mağduriyetler yaşayan, mülteci geçmişleri olan, her geçen gün büyüyen bir grup insan hakları aktivisti ve gönüllüsü’ olarak tanıtan Güler, “Mülteci konulu karikatürleri sergilemekte ki amacımız, öncelikle Finlandiya’da mültecilerin entegrasyon süreçlerine katkıda bulunmak ve bu çerçevede Fin toplumuyla sanat dilini kullanarak trajik yolculuklar ve yürek parçalayan hikayeleri paylaşmak.” diyor.

Yasaklı mülteci karikatürleri Helsinki’de sergilendi yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Her karikatürün karşısında uzun uzun duran Balmira, sergiyi, çok güzel düşünülmüş bir organizasyon olarak yorumluyor. Kendisi Afrika’dan göç etmiş yıllar önce. Göçmenliği, dünyanın en büyük sorunlarından biri olarak değerlendiriyor. “Karikatürlerde, kendi serüvenimi gördüm.” diyor.

Sergiyi gezen ve her karikatürü uzun uzun inceleyen Ian da sergiden çok etkilendiğini ifade ediyor. Kendisi, göçmenlerin yaşadıklarına ilgi duyan ve onların sıkıntılarını anlamaya çalışan bir İngiliz. “Karikatürleri çok güçlü bulduğumu belirtmek istiyorum. Hepsi de gerçekten usta çizerlerin kaleminden çıkmış. Çok olağanüstü çizgiler gördüğümü rahatlıkla belirtebilirim. Emeği geçenleri tebrik ediyorum.” diyor.

Eleny, on yıl kadar önce Yunanistan’dan İngiltere’ye gelen ve halen burada yaşayan bir gönüllü. Sergiye ev sahipliği yapan Comfrey Project’te göçmenlerle yakından ilgileniyor. Yunanistan, dünyanın dört bir yanından gelen mültecilere ev sahipliği yaparken; Eleny de ülkesinden binlerce kilometre ötede, İngiltere’nin Newcastle şehrinde benzer bir emek sarf ediyor. “Karikatürler henüz sergilenmeden bu kadar kaliteli olacaklarını beklemiyordum açıkçası. Gördüm ki daha büyük salonlarda başka sergileri de hak ediyor.” ifadeleri ona ait.

Karikatürlerin ilginç hikâyesi

Geçtiğimiz günlerde İngiltere’nin Newcastle şehri, hem dünyadan hem de Hizmet camiasından binlerce kişinin yaşamak durumunda kaldığı göçmenlikle ilgili harika bir sergiye ev sahipliği yaptı. Bir hafta açık kalan sergiyi birçok sanatsever ziyaret etti. İsterseniz şimdi hem o serginin hem de karikatürlerin hikâyesini anlatalım sizlere.

2015’te dünyanın en iyi 100 sivil toplum kuruluşu arasına giren Kimse Yok Mu Derneği, 2016’da mültecilerle ilgili uluslararası bir karikatür yarışması düzenlemişti. Ödüllü yarışmaya birçok ülkeden 1200 eser katılmıştı. Ünlü çizer Tan Oral, Avrupa Karikatürcüler Birliği Başkanı Rudy Gheysens, dünyaca ünlü Türk karikatürist Muammer Kotbaş, Zaman Gazetesi ilistürasyon çizeri Cem Kızıltuğ ve ödüllü karikatürist İbrahim Özdabak’tan oluşan jüri, karikatürleri değerlendirmişti.

Ödül töreni İstanbul’da yapıldıktan sonra aralarından seçilen 120 eser Atina, Berlin, Köln, Brüksel ve Paris gibi şehirlerde sergilenecekti. Ödül törenine Türkiye’de izin verilmedi. Sergi, Atina’dan Avrupa yolculuğuna çıkmıştı ki 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardından binlerce kurum gibi Kimse Yok Mu Derneği de kapatıldı. 15 Temmuz’dan sadece birkaç ay önce mültecilikle ilgili karikatür yarışması ve sergisi organize eden derneğin yönetici ve çalışanları mülteci konumuna düştü.

Karikatür sergisi 5 yıl sonra Newcastle’de

Aradan 5 yıl geçti. Sadece Atina’da sergilenebilen eserler, Mülteci Haftası dolayısıyla İngiltere’nin Newcastle şehrinde sanatseverlerle buluştu. 75 eserden oluşan sergi, göçmen insanlarla ilgili çalışmalar yapan The Comfrey Project adlı derneğin sergi salonunda bir hafta açık kaldı.

Sergi, Avrupa turuna çıkacaktı

KHK ile kapatılan Kimse Yok Mu Derneği Genel Başkan Yardımcısı Levent Eyüpoğlu, karikatürlerin hikayesini şöyle anlatıyor: “Normal şartlar altında sergiyi bir panel olarak planlamıştık. Ödül törenini İstanbul’da yaptıktan sonra Atina, Berlin, Köln, Brüksel ve Paris’te seçilmiş 120 karikatürü sergilemeyi planlıyorduk. Bu şehirleri de bilinçli seçtik. Çünkü bir mülteci evinden çıkmak zorunda kalınca önce Türkiye’ye geliyor ve buradan Avrupa’ya geçmek için Yunanistan’a geçiyor. Yunanistan’da da kalmak istemiyor ve Avrupa’nın büyük şehirlerine dağılıyorlar.”

Kendisi de mülteci konumuna düşen ve yıllar sonra düzenlenen sergiyi sanatseverlerle birlikte gezen Eyüpoğlu, yaşananları şöyle özetliyor: “Çok güzel olacaktı ancak 15 Temmuz hadisesi baş gösterince Kimse Yok Mu kapatıldı ve çalışanları dahil Türkiye’den çok büyük bir grup göç etmek zorunda kaldı. Proje durdu. Sergiler apar topar toplandı ve herkes hayatını kurtarmaya çalıştı.”

Herkes mülteci olabilir

Kimse Yok Mu Derneği, karikatür yarışması ve sergisi için “Herkes mülteci olabilir. Bu sorunu en hızlı şekilde çözmeliyiz.” diyerek harekete geçmişti. Yarışmanın açıklama bölümünde “Mülteci olarak isimlendirdiğimiz bu insanların yaşadığı tüm zorluklar birgün herkesin sorunu olabilir. O nedenle bu sorunların bir an önce çözüme kavuşturulması zaruridir.” mesajı yer alıyordu.

Birincilik ödülü Küba’ya gitmişti.

Mülteci konulu 1200 karikatür, ödül için yarışmış ve birincilik ödülünü Kübalı karikatürist Aristides Esteban Hernandez Guerrero kazanmıştı. “Toplumla birlikte adaletin de göç etmek zorunda kalması” vurgusu karikatüre, birincilik ödülü olan 3 bin doları kazandırmıştı. Yarışmada ikincilik ödülünü ise Romanya’dan Constatin Pavel almıştı. Avrupa Birliği’ni mültecilik konusunda seyirci kalmakla suçlayıcı bir karikatür, Pavel’e 2 bin dolar kazandırmıştı. Üçüncülüğü ise İtalyan Alessandro Gatto elde etmişti. Gatto, ağzında bebek taşıyan bir leylek ile can simidi taşıyan bir meleği yan yana uçarken çizmişti.

Sergi çok beğenildi, sırada başka salonlar var

Newcastle’da faaliyet gösteren The Comfrey Project derneğinin salonunda sergilenen sergi, hem sanatseverler hem de derneğin yöneticileri tarafından çok beğenildi. The Comfrey Project, serginin sanat galerilerinde sergilenmesi için girişimlerde bulunacaklarını belirtti. Avrupa turuna çıkamayan göçmen karikatürleri, yıllar sonra İngiltere’de açılarak özgürlüğüne kavuştu. Şimdi sırada İngiltere turu var.

Haber: Necati Kola

Özgürlüğüne kavuşan göçmen karikatürler yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

KHK ile kapatılan Kimse Yok Mu Derneği’nin (KYM) kapatılmadan önce mülteci temalı Uluslararası Karikatür Yarışması düzenlemişti. Dünya’nın dört bir yanından gönderilen karikatürler değerlendirmeden yarışma da yasaklandı dernekte kapandı.

Finlandiya’da 2018 yılının Aralık ayında kurulan ve çoğunluğunu Turkıye’den gelen mültecilerin oluşturduğu bir sosyal medya platformu olan “Together” Helsinki’nin en yoğun mülteci nüfusun yaşadığı İtakeskus semtindeki Stoa Kültür Merkezi’nde KYM’nin 2016 yılında düzenlediği  Mülteci konulu Uluslararası Karıkatür Yarışması’na katılan ve daha önce de Hindistan’da ve Yunanistan’da sergilenen karikatürlerden oluşan bir seçkiyi Helsinkili sanatseverlerle buluşturdu. Mülteci dramını her biri diğerinden farklı çizgilerle ortaya koyan karikatürlerin bir diğer özelliği ise KYM’nin kapatılmasından sonra Türkiye’de yasaklı hale gelmeleri ve artık onlarında “mülteci” olması.

Sergiyi düzenleyen “Together” platformunun uzun yıllar yurtdışında yaşayan ve artık o da bir mülteci olan başkanı  Mustafa Güler kendilerini farklı mağduriyetler yaşayan ve mülteci geçmişleri olan ve her geçen gün büyüyen bir grup insan hakları aktivisti ve gönüllüsü olarak tanıtırken, mülteci konulu karikatürleri sergilemekteki amaçlarının öncelikle Finlandiya’da mültecilerin entegrasyon süreçlerine katkıda bulunmak ve bu çerçevede fın toplumuyla sanat dilini kullanarak trajik yolculukları ve yürek parçalayan hikayeleri paylaşmak olduğunu söyledi.

“Together” öncülüğünde Helsinki’deki sanatseverlerin beğenisine sunulan Mülteci Konulu 1. KYM Karikatür Yarışması eserlerinden oluşan karikatür seçkisi Helsinki’de Itakeskus’ta bulunan Stoa Kültür Merkezi’nde 14 Mart 2020 tarihine kadar ziyarete açık olacak.

Ayrıntılar için tıklayınız.

Kaynak:Shaber

Yasaklı Karilatürler Helsinki’de yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.