Güney Afrika’nın Johannesburg şehrinde bulunan Nizamiye Koleji’ni ziyaret eden Güney Afrika Temel Eğitim Bakan Yardımcısı Reginah Mhaule, “Sadece okul eğitimi değil, insani değerler eğitimi de veriyorsunuz, sizlerden çok öğreneceklerimiz var” dedi.

Nizamiye Koleji’nin üniversite giriş sınavlarında (Matric) gösterdiği başarıları takdir etmek için ziyarete geldiğini belirten Bakan Yardımcısı Dr. Reginah Mhaule, daha önce Nizamiye Camii’ni ziyaret ettiğini, Hizmet okullarının artan eğitim kalitesini yerinde incelemek için tekrar okulda bulunduğu belirtti.

Daha önce Dışişleri Bakan Yardımcılığı görevinde de bulunan Dr. Mhaule sözlerine şöyle devam etti, “Bu ziyaretimin en büyük amacı üniversite giriş sınavlarında öğrencilerinizin sergilediği başarıları yakından görmek içindi. Yürüdüğünüz yol doğru yol, yapılan faaliyetler, kazanılan başarılar ortada, size eğitimin en üst perdesinden söylüyorum, sizden öğreneceklerimiz var. Çünkü sadece okul eğitimi değil, sizin yaptığınız insani değerler eğitimi aslında.”

ÇOCUĞUNU NİZAMİYE KOLEJİNE KAYDETTİRDİ

Nizamiye Koleji’nden çok etkilenen Bakan Yardımcısı Dr. Mhaule, sınıfları gezerek öğrencilerle muhabbet etti. üniversite hazırlık sınıfı öğrencilerine gelecek ile ilgili hedeflerini soran Mhaule, “sizlerle gelecek sınavlarda da gurur duymak istiyoruz” dedi.

Kendi çocuğunu da Nizamiye’ye kaydettireceğini belirterek okuldan ayrılan Dr. Mhaule, ertesi gün kayıt işlemlerini tamamladı.

Nizamiye Kolejleri Genel Müdürü İbrahim Turan, Bakan Yardımcısının ziyaretinin ayrıntılarını şöyle anlattı:

“Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Dr. Mhaule, üniversite sınavlarının açıklanmasından sonra okullarımızın yüzde yüz başarısı üzerine okulumuzu ziyaret etmek istediğini bildirince biz de bu isteği sevinçle karşıladık. Bakan hanım öncelikle okullarımızı başarılarından dolayı tebrik etti. Daha sonra bakan hanım okulu gezip öğrencilerle selamlaştı ve özellikle 11. ve 12. sınıf öğrencileri ile hasbihal yapıp hedeflerini yakalayabilmeleri için ilk günden itibaren istikrarlı bir şekilde çalışmalarına devam etmeleri gerektiğini vurguladı. Turan şunları ekledi, “Ülkemizin sizler gibi genç dinamik insanlara ihtiyacı var diyen Bakan Yardımcısı, Nizamiye öğrencilerinden üniversite eğitiminden sonra Güney Afrika’da kendi toplumlarına hizmet etmeyi unutmamaları gerektiğini hatırlattı. Ayrıca bakan hanım üniversite sınavında derece yapmış kız öğrencilerle buluştu ve onları tebrik etti. Time to Care yardım derneğinin yaptığı olduğu projeleri de dinleyen bakan hanım, ‘öğrencilerinize ihtiyaç sahiplerine yardım etmeyi küçük yaşlardan itibaren öğretmeniz çok değerli bir davranış’ dedi ve Time to Care’in okullarla organize ettiği faaliyetlerden mutlu olduğunu ifade etti.”

Güney Afrika Eğitim Bakan Yardımcısı ‘Hizmet okullarından öğreneceklerimiz var’ diyerek Çocuğunu Nizamiye Koleji’ne Kaydettirdi yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Star Kolejlerinin başarısı ülkenin ulusal gazetelerinde ve radyolarında da haber oldu. Hizmet okullarının derecesi, ülkenin köklü medya grubu Independent’ın gazetelerinde yer aldı ve grubun haber sitesi IOL’de de trend haberler arasında girdi. Citizen gazetesi de başarılara yer verdi.

Star Kolejleri öğrencileri, gönderdikleri mesajlarla, Covid-19’a denk gelen zorlu üniversite sınavına hazırlık sürecindeki ekstra fedakarlıkları ile başarılarında çok büyük katkıları olan öğretmenlerini, sınavların gerçek kazananları olarak tanımladılar.

Pretoria’daki Star Kolej’in altı derste en yüksek puan olan A alan öğrencisi Oratile Magoro, eğitimcilerin kendilerine sadece dersleri öğretmekle kalmayıp, çalışmalarında mükemmelleşmeye hazırladığına inandığı için öğretmenlerini “VIP’ler” olarak adlandırdı. Magoro duygularını şöyle ifade etti: “Öğretmenlerimiz, her öğrencinin güvenli ve rahat bir ortamda kaliteli eğitim almasını sağlamayı her zaman taahhüt eden çok önemli kişilerdir (VIP’ler). Sadece bilim ve ticari konularda ilginç dersler öğrenmedim, aynı zamanda daha iyi bir insan olmama yardımcı olan insanlık ve merhamet dersleri de öğrendim. Okulumuz sadece tuğla ve beton değildir, evden uzakta bir evdir bizim için”.

Star Kolej Durban’ın sekiz dersten A alarak, yüzde 93.13 ortalama ile eyaletin en başarılı beşinci öğrencisi seçilen Shivaak Singh ise dördüncü sınıftan beri eğitim aldığı okulu Star için şunları söyledi: “Her öğretmen gelişimimde önemli bir rol oynadı. İlkokuldaki eğlenceli Matematik kamplarından lisedeki zorlu uluslararası bilim olimpiyatlarına kadar, elimden gelenin en iyisini yapmak için mücadele ettiğim dönemlerde öğretmenlerim, her zaman ilham ve cesaret kaynağım oldu. Yalnızca akademik mükemmelliği değil, aynı zamanda verilen sözü tutmanın önemini, dürüstlük ve hesap verebilirlik değerlerine de önem verilen bir ortam olan Star Koleji’nin bir parçası olduğum için minnettarım.”

Sınavlarına olabildiğince erken hazırlanarak ve tüm hazırlık döneminde sınavları için öncelikler belirleyerek 7 A derecesi ile gurur duyduğu sonuçları aldığını söyleyen Star Kolej Pretoria’dan Phakamile Ncokazi: “Ama Star Koleji’ndeki mükemmel eğitimcilerin desteği olmadan bunu başaramazdım. Hem sınıf içinde hem de sınıf dışında bize yardımcı olmak ve tavsiyelerde bulunmak için her zaman hazırdılar; öğretmenlerimiz en yüksek performansı elde etmemiz için bizi motive ettiler” sözleri ile eğitimcilerin hakkını verdi.

Horizon Vakfı’nın bursu ile okuyanlardan Nito Sibisi ise 5 A aldı ve kendisi için geleceğin kapılarını açtığı için Horizon’a çok minnettar olduğunu şu ifadeleri ile dile getirdi: “Lise deneyimimin tamamını değiştiren Horizon’dan bir burs alacak kadar şanslıydım. Sürekli olarak olağanüstü öğrencilerle çevriliydim ve bu beni okul çalışmalarıma zaman ayırmaya motive etti. Küçük zorluklara rağmen üniversiteye hazırlık yılım harikaydı. Horizon eğitimcilerinin, hocalarımın ve kardeşlerim olarak gördüğüm arkadaşlarımın yardımları olmasaydı bu tür sonuçlara ulaşamazdım.”

Yine Horizon Koleji’den 8 A alan Kgomotso Shoke da; “12. sınıfta önceki yıllarımıza göre daha fazla çalıştık. Okulumuzun oluşturduğu kardeşlik ve eğitim ortamı ile çok iyi bir hazırlık devresi geçirdik’’ ifadelerini kullandı.

Horizon’ın 7 A alan öğrencisi Boaz Lutumba, “unutulmaz bir deneyim yaşadığını, yıl boyunca karşılaştığı bir çok zorluğa rağmen, arkadaşlarının ve ailesinin cesaretlendirmesinin yanı sıra öğretmenlerinin kendisine olan inancının onu çalkantılı yolculuğuna devam etmesi için motive ettiğini söyledi.

Sekiz derste A derecesi alan Cape Town’daki Star Kolej Bridgetown’dan Tanweer Alli de diğer şehirlerdeki öğrenciler gibi her öğretmenin rolünü şevkle oynadığını ve her zaman onu desteklediklerini belirtti.

Star Bridgetown’dan 8 A alan Nejdet Demirtaş: “Yüce Allah’a, aileme ve tabii ki tüm hocalarıma çok teşekkürler. Okul kariyerime başladığımdan beri ve şimdi bile, tüm hedeflerime ulaşmam için bana ilham vermeye ve motive etmeye devam ediyorlar.” dedi.

GÜNEY AFRİKA’DAKİ EN İYİ ÖZEL ERKEK OKULUYUZ

Star College Bridgetown müdürü Uğur Hulusi Patlı ise 2022 Matric başarısını şu sözlerle özetledi: “Bridgetown, sıkı çalışmanın ve özverinin olağanüstü sonuçlar getirdiğini bu yıl da kanıtladı. 2003’ten bu yana %100 başarı oranına ulaştık. 2022 akademik yılı da farklı değildi, 12. Sınıf öğrencilerimiz %100 geçme oranı ve %91,67 lisans geçme oranı elde etti. Ortalama 3,25 A  elde edildi.” Patlı sözlerine şöyle devam etti: “2022’de en iyi öğrencimiz Mehdi Da Costa Matematikte yüzde 100 derece aldı ve toplamda 10 A’ya ulaştı. Üniversiteye başvuran öğrencilerimizin bu olağanüstü başarısı, yalnızca öğrencilerimizin değil, aynı zamanda okul yılları boyunca çocuklarımıza rehberlik eden kendini işine adamış öğretmenler ve destekleyici ebeveynlerden oluşan ekibimizin çabalarının sonucudur. Bu sonuçlar, Güney Afrika’daki en iyi özel erkek okulu olmamızı sağladı.’’

G. Afrika Hizmet Okullarında Derece Yapan Öğrenciler: Sınavların Asıl Kazananları Öğretmenlerimiz yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Matric sınavlarında 7 okulun öğrencileri yüzde yüz başarı elde ederken, bir okulun başarısı ise yüzde 97.3 oldu. Okulların Bachelor pass (üniversite giriş) ortalaması ise yüzde 92,75 olarak kaydedildi. Öğrenciler toplamda ise 739 A (en yüksek başarı) elde ettiler. Dershanelerin A başarısı ise Matematik, Fizik, bilim, yüksek Matematik ve muhasebe alanlarında toplam 149 oldu.

Güney Afrika’daki okullar arasında başarıları ile öne çıkan Durban Star Koleji’nden bir öğrenci ise KwaZulu-Natal eyaletinde 5. olarak eyalette en başarılı ilk 10 öğrenci arasına girmeyi başardı.

Sınavların tam öncesinde çok sevdiği büyükannesinin felç geçirmesiyle çok zor günler geçirdiğini söyleyen Horizon Star öğrencisi Khan; “Fizikte biraz zorlanıyordum, ama Horizon’daki öğretmenler bana çok yardımcı oldu ve zorlandığım konulara daha çok zaman ayırabildim.” sözleri ile öğretmenlerine teşekkür etti.

Hizmet okulları yetkilisi eğitim kurumlarının başarısını şu sözlerle ifade etti: “Dünyayı kasıp kavuran COVID-19 pandemisinden en çok etkilenen öğrenciler bu yılki mezun grubumuz olmasına rağmen öğretmen ve öğrencilerimizin gayretli çalışmaları neticesinde sonuçlar gayet güzel elhamdülillah.

Bütün öğrencilerimizi öğretmenlerimizi, idarecilerimizi ve çalışanlarımızı tebrik ediyoruz. Maddi manevi  gayretleriyle bizlere her zaman destek olan, dualarında her zaman yer veren siz  abilerimize, ablalarımıza teşekkür ederiz. Rabbimiz bu başarıları hayırlara ve daha yüksek gayelere vesile eylesin inşallah.”

G. Afrika’da Hizmet Okulları, Üniversite Giriş Sınavlarında Büyük Başarı Kazandı yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Ders (veya müfredat) dışı eğitim faaliyetleri, özellikle 90’lı yıllardan sonra eğitim bilimciler tarafından ele alınan önemli bir konudur. Eğitim ve öğretim faaliyetlerinin sadece okulla sınırlandırılmaması üzerine bina edilen bu anlayışa göre, öğrencilerin okul dışında da kendilerini geliştirmeleri hedeflenir.[1]

Piknik, gezi, sanat ve spor aktiviteleri gibi ders dışı sosyal faaliyetlerden farklı olarak, ders dışı eğitim faaliyetlerinde asıl hedef öğrencilerin akademik başarısını artırmak ve onların derslerindeki performanslarına katkı sağlamaktır. Bu tür destekler hem öğrenmeyi cazip ve eğlenceli hâle getirir hem de okulda çeşitli sebeplerden ötürü değinilemeyen noktalar üzerinde durulma imkânı sağlar. Dolayısıyla ders dışı eğitim faaliyetlerine katılan çocukların daha başarılı olacağı bazı eğitim bilimciler tarafından vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, son yıllarda yapılan uluslararası bir araştırmada, Hizmet okullarının dünyanın dört bir tarafında bu anlayışı uyguladığı gözlemlenmiştir.[2] Araştırmanın sonuçlarına göre, Hizmet okulları bu tür faaliyetleri üç farklı şekilde gerçekleştirmektedir:

1. Dershanecilik ve Ders Takviyesi

Hizmet Hareketi’nin kurumsal eğitim faaliyetleri, küçük eğitim merkezleri, sonradan yaygınlaşan tabirle “dershanecilik” ile başlamış ve Türkiye’de kayda değer bir başarı göstermiştir. Bu tecrübelerini sonraki yıllarda okullara taşıyan Hizmet gönüllüleri, özellikle fen bilimleri derslerinde küçük gruplara ek dersler vermek suretiyle öğrencilerin eksikliklerini kapatmayı hedeflemiştir. Bu dersler, okul derslerine nazaran daha yavaş işlenmiş ve bu grupların başındaki rehberler, öğrencilerle bire bir ilgilenmişlerdir. Afrika’daki okulların, bu faaliyetleri akşam saatlerinde veya cumartesi günleri organize ettiği görülürken Avrupa’daki okulların, veliler ve bulundukları illerdeki özel dershaneler ile koordineli olarak faaliyetleri organize ettikleri gözlemlenmiştir. Amerika’da ise bu uygulama, okulun durumuna göre çeşitlilik göstermektedir.[3] Sonuç olarak, bu tür ders dışı eğitim faaliyetleri hem öğrenciler hem de öğretmenler için kolaylıklar sağlamakta ve büyük bir eksiği kapatmaktadır.

2. Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık

Hizmet okullarında gözlenen ikinci ortak ders dışı eğitim faaliyeti, rehberlik ve psikolojik danışmanlık alanındadır. Rehberlik ve danışmanlık hizmetleri okuldaki her öğrenci için sunulmakta ve öğrencilerin her türlü problemi üzerinde durulmaktadır. Bu bağlamda Hizmet okullarında, psikolojik danışmanlar görevlendirilmekte ve sınıf öğretmenleri ile koordineli olarak bu danışmanlar öğrencilere ders dışında yardımcı olmaktadır.

Sınıf öğretmenleri ve psikolojik danışmanlar, öğrencilerle bire bir ya da küçük gruplar hâlinde görüşmeler yaparlar. Aktif olarak dinlenilen öğrenciler şahsî kabiliyetlerine göre motive edilir, farklı öğrenme metotlarından yararlanılır. Aynı zamanda belli hedefler belirlendikten sonra, kariyer planlamalarında öğrencilere yardımcı olunur. Görüldüğü gibi, Hizmet okullarında hem şahsî kemâlat hem de meslekî planlama açısından rehberlik ve danışmanlık faaliyetleri yapılmaktadır.[4]

3. Bilim Olimpiyatları ve Diğer Yarışmalar

Hizmet okullarının en dikkat çekici hususlarından biri de çok başarılı ve zeki öğrencileri için özel ders dışı eğitim faaliyetleri düzenlemesidir. Geleneksel eğitimde çoğu zaman başarılı öğrencilere gerekli alaka gösterilmemektedir. Bahsi geçen araştırma çerçevesinde ziyaret edilen dokuz Hizmet okulunun hepsinde, bu tür öğrencilerin başarılı oldukları alanlara göre gruplandırılıp ulusal ve uluslararası yarışmalara hazırlandıkları gözlemlenmiştir. Mesela fizik alanında yetenekli olan öğrenciler üç veya dört kişilik gruplarda, bir öğretmenin rehberliğinde bir araya gelip fizik olimpiyatlarına hazırlanmaktadırlar. Bu tür çalışmalarla ulusal ve uluslararası yarışmalarda Hizmet okulları pek çok başarı elde etmiştir. Araştırmanın saha çalışması esnasında, gerek okulların internet sitelerinde gerekse ziyaret edilen binalarında, bu başarılara dair haberlerin ve ödüllerin sergilendiği gözlemlenmiştir.[5] Mesela, Washington DC’deki bir okul, Amerika’da binlerce okulun katıldığı “Geleceğin Şehri” adlı bir yarışmada ikinci olmuş ve Amerika Birleşik Devletleri eski Başkanı Barack Obama tarafından Beyaz Saray’a davet edilerek projelerini sunmaları istenmiştir.[6]

Hizmet okullarındaki başarılı öğrenciler, okul müfredatıyla belirlenen sınırların hâricinde, ciddi eğitim faaliyetleriyle geleceğe hazırlanmaktadır.

Ders Dışı Eğitim Faaliyetlerinin Faydaları

Söz konusu metotlar, sadece Hizmet okullarında uygulanmamaktadır, ancak bahsi geçen üçlü ders dışı eğitim faaliyeti konsepti, özgün bir yaklaşım olarak dikkat çekmektedir. Bunun farkında olan okul yönetimleri en zor dönemlerde bile, bu tür faaliyetler için ayırdıkları kaynaklardan feragat etmemiş bu çalışmaların devamını sağlamışlardır.[7]

Özellikle 80’li yıllarda Türkiye’de kurulan ve 90’larda Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra bütün dünyaya yayılan Hizmet okullarının bu konsepti, yaklaşık 30 yıldır farklı ülkelerde uygulanmaktadır. Bu süre zarfında, ilgili ülkelerin eğitim bakanlıklarının teftişinden başarı ile geçen Hizmet okullarının sayısı gün geçtikçe artmıştır. Hizmet okulu öğrencilerinin, farklı ülkelerde yapılan merkezî sınavlardaki başarıları, söz gelimi ABD’deki SAT sınavları veya Afrika’daki üniversiteye giriş sınavlarında elde ettikleri dereceler veya bilim olimpiyatlarında kazandıkları ödüller, okullardaki adanmışlığın ciddi bir göstergesidir.

Sonuç

Hizmet okulları, ders dışı eğitim faaliyetlerini başarıyla gerçekleştirmekte ve öğrencilerin motivasyonunu ve donanımlarını artıracak imkânlar sunmaktadır. Tabiî ki Hizmet okullarının başarısı, sadece bahsi geçen faaliyetlere bağlı değildir. Hizmet Hareketi’nin ortaya koyduğu eğitim modeli; fedakârlık, fırsat eşitliği ve adanmışlık gibi çok farklı vasıflarıyla da diğer okullardan ayrılmaktadır.

Not: Bu yazı Çağlayan dergisinden alınmıştır. 

Dipnotlar

[1] J. S. Renzulli, Schools for Talent Development: A Practical Plan for Total School Improvement, Mansfield Center, Conn.: Creative Learning Press, Inc., 1994, s. 203.

[2] M. E. Altın, “Internationalization Through Localization: Gülen Inspired Schools”, PhD Dissertation on Faculty of Philosophy of Heinrich Heine University of Düsseldorf, Düsseldorf: HHU Universität, 2020, s. 166–170.

[3] M.E. Altın, a.g.e. s. 226.

[4] A.g.e. s. 169.

[5] A.g.e. s. 38.

[6] “Beyaz Saray Bilim Fuarı`ında Geleceğin Şehri”, www.solar-academy.com/menu_detay.asp?id=473

[7] M.E. Altın, a.g.e. s. 170–174.

Ders Dışı Eğitim Faaliyetleri ve Hizmet Okulları yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Vincent N. Parrillo

New Jersey’deki William Paterson Üniversitesinde fahri öğretim üyesi olan Vincent N. Parrillo sosyoloji profesörüdür. Fulbright bursu kazanmış olan Dr. Parrillo’nun çok sayıda kitabı ve ödüllü PBS belgeselleri bulunmaktadır. Parrillo ayrıca Doğu Sosyoloji Derneği’nin (Eastern Sociological Society) bir dönem başkanlığını yürütmüştür. Peace Islands Institute NJ diyalog kurumumuzun da Danışma kurulu üyesidir.

Maboud Ansari William Paterson Üniversitesi’nde fahri öğretim üyesidir. Ansari Fulbright bursuna hak kazanmıştır. Kendi alanında kaleme aldığı eserleri vardır.

Blue Dome tarafından yayınlanan kitabı satın alacağınız link:

Hearts & Minds: Hizmet Schools and Interethnic Relations – Blue Dome Press

Bir başucu kitabı: ‘Kalpler ve Akıllar: Hizmet Okulları ve Etnik Grupların İlişkileri’ yayınlandı yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

–    Türkiye’de işler nereye gidiyor?

Biri cevap verdi:

–    Yeni bir şey yok.

–    Allah siyasetin belasını versin!

dedi bir başkası.

Başka birisi

–      Türkiye’de ipler/işler karmakarışık hâle geldi; neler olduğunu da tam olarak bilmiyoruz.” diye ekledi.

Aralarından birinin, ortalığı “zafer tonundaki” kahkahası bozuncaya kadar bir süre sessizlik hâkim oldu odada. Kahkahadan sonra,

–      Hamdolsun işler daha da iyiye gidiyor.” dedi ve sözlerini şöyle sürdürdü:

–      İstanbul’da dinî eğitim veren bir enstitüm vardı ve her sene yılbaşı gelirken binanın kirası uykularımı kaçırıyordu. Az değil, tamı tamına 40 bin lira ödüyordum. Geçen sene bu problem sona erdi. Birisi sordu:

–      Ne oldu? Nasıl çözüldü problemin?

–      Diyanet İşleri Başkanlığı, daha önceden yüksek bir meblağla kiralamış olduğumuz bina yerine, İstanbul’da çok güzel, tertemiz devâsâ bir binayı bize devretti, dedi ve ekledi:

–      Fethullah Gülen cemaatine ait bir bina.

Adam sanki kendini suçlu hissediyormuş da temize çıkmak istiyormuş gibi sözlerine açıklık getirdi:

–  Ha, bu konuda biz yalnız değiliz. Yüzlerce, ne yüzlercesi, binlerce ofis ve bina bu şekilde isteyenlere dağıtıldı.!

Bu arada herkesin kınayan gözlerle ona baktığını gördüm. Köşeden biri;

– Binayı sahiplerinin izni olmadan mı aldınız?

– Hayır, binaları sahibi olan “diyanet vakfı”ndan aldık. Bu arada birisi sözünü keserek:

– Bu binaları yapan “diyanet vakfı” mı? diye sordu ve ekledi. “Maksadım seni sıkıştırmak değil; benim tavrım günahlara karşı, günaha girilmesine dayanamıyorum ben.”

Mecliste bir kere daha sessizlik hâkim oldu. Zira bu şahıs sıradan biri değil, üniversitede kelam/akâid/İslam inanç esasları veren bir hoca idi. Başka yerden doğmasını bekleyenler şaşırıp kalabilir ama güneş hep doğudan doğar. Gerçekler de böyledir, vakti gelince bir şekilde ortaya çıkar.

Tartışmanın bilimsel çerçevede devam etmesi ve ortaya konan argümanların ikna edici olması için sordum:

–      Bu enstitüde ne yapıyor, ne öğretiyorsunuz?

–      Bu Enstitü özellikle İslamî/dinî ilimleri öğretmek için tahsis edildi. Afrika’dan, Asya’dan, hatta Avrupa’dan bile öğrencilerimiz var.

Elimdekileri masanın üzerine bırakıp Enstitü sahibine sordum:

–      Sen ve öğrencileriniz o binada hiç namaz kıldınız mı? Soruma şaşırmıştı ama yine de cevap verdi:

–      Evet, tabii ki. Namaz kıldığımı bildiğin halde niçin böyle bir soru soruyorsun?

–      Madem öyle değerli kardeşim; Allah’a tövbe istiğfar edip bağışlanma talebinde bulunmanı tavsiye ediyorum sana. Senin ve o Enstitüdeki garibanların geçen yıldan beri orada kıldığınız namazların sevabını alamamanızdan korkarım/korkulur.

Bu sözüm üzerine odadaki herkeste bir şaşkınlık oldu ve odadakilerin çoğu, ellerindeki ara sıra baktıkları akıllı telefonları bıraktı, dikkatle takip etmeye başladı. Ben şöyle devam ettim:

–      Gasp, Allah’ın Kitabı, Resûlü’nün Sünneti ve İslam âlimlerinin icmaı/fikir birliğiyle haramdır. Bu senin yaptığın mallarını terk etmeye zorlanan kardeşlerine zulümdür/haksızlıktır. Bu yolla onların malını almak, hiçbir şekilde caiz olması mümkün olmayan gasptır. Aldığın şey, menkul olsun, gayrimenkul olsun, fark etmez. Hatta âlimlerimiz, gaspın sadece şiddet kullanarak zorla alınan mallarda olmayacağını, mahkemeyi yanıltarak ve yalan yere yemin ederek haksız bir şekilde elde edilen malların da gasp kapsamına girdiğini beyan ediyorlar.

Sözümü keserek;

–  Burada durum biraz farklı. Bize verilen bina bir şahsa ait değil, vakıf binası!” dedi.

–  Ya! Öyle mi? Bu daha ağır bir cürüm. Bahsettiğin bina, sahiplerinden gasp edilmiş. Eğer gaspedilmiş bina vakfa ait ise günahı daha da artar, ağırlaşır. Sen de iyi bilirsin ki,  “gasp edilmiş bir ev cehennem ateşinden bir parçadır.”

Gasp edilmiş bir evde kılınan namaz âlimlerin icmaı ile sahih olmaz. Böyle bir binada elde edilen ilimden de bereket beklenmez. Oradaki dua ve ibadet de makbul değildir. Gasp edilen böyle bir binada kılınan namazın sahih olduğunu söyleyenler de var ama onların maksadı, gasp edilen yerde namaz kılan kişiden, farz yükümlülüğünün düşmesidir. Bu da kerahetle sahih kabul edilir. Bu namazdan bir sevap beklenmez.

Bu gaspı yapan hem dünyada hem de ahirette ceza ile karşı karşıyadır. Gasp edilen şeyin değeri nisap miktarına ulaşmayacak kadar az bile olsa, bütün İslam âlimlerinin ittifakıyla, gasp haramdır. Bir de milyonlarca lira harcanarak yapılan o güzelim binaları düşün.! Onun cürmü/cezası nasıl olur?

Bu ağır ikazım üzerine kendince bir gerekçe bulmaya çalıştı:

–      Evet, dediğim gibi bu binalar vakıftı ve yönetimi vakıflardan sorumlu kurumlara bırakıldı. Bunlar darbeye giriştiler; bu da karşılığı, şimdi cezasını çekiyorlar.

Cevabına bir tebessümle karşılık vererek öfkesini yumuşatmaya çalıştım. Sonra da:

–      Ben burada siyaset konuşmuyorum; konumuz siyaset değil. Orada ne olup bittiğini şu anda bir kenara bırakalım. Allah aralarında son hükmünü verecektir. Ben sana salt dini/şer’î ve ahlakî bir meseleden bahsediyorum. Evet, bu binalardan ancak, varını-yoğunu vererek ciddi bir gayretle onları hizmete vakfeden insanlardan, yani gerçek sahiplerinden izin alarak istifade edebilirsin; başka türlüsü caiz olmaz. Asıl sahipleri, kadın, erkek, çocuk.. hep beraber senelerce çalışıp ciddi miktarda para harcayarak bu binaları yaptılar. Bu uzun zaman zarfında da hem din adına, hem de kendi toplumları adına ciddi hizmetler gördüler.

Kendinden emin bir şekilde itiraz etti;

–      Fakat bu binalarda biz de hem dine, hem de Türk toplumuna hizmet ediyoruz.

Meclistekilerden biri keskin bir şekilde müdahale etti:

–      Haddini aşma, küstahlık yapma! Bu yaptığın apaçık haramdır. Bunu yapmaya hakkın yok.!

Duyduklarından çok etkilenen bir başkası sesini biraz da yükselterek:

–      Bunlar senin kardeşin, onlar da senin gibi müslüman. Pek çoğu hapiste, ülkelerinden ayrılmak zorunda kalmışlar. Bütün bunları bilmene rağmen söylediğin bu sözden utanmıyor musun?

Mecliste, sesler yükselmeye başladı. Durumu daha açık ve anlaşılır hale getirmek gerektiğine karar verip dedim ki:

–      Tamam, anlattığın gibi olsun. Ben, sana senin durumunu bir misalle açıklayayım: Adamın biri, bir camiye insanlar okusun diye güzel bir mushafı vakfetmiş. Sonra çekip gitmiş. Mescide yakın evlerden birinde oturan başka bir şahıs da gizlice o mushafı camiden alıp evine götürmüş. Gece-gündüz devamlı okumaya başlamış. Bir gün caminin imamı gelip ondan cami için vakfedilen mushafı geri istemiş. Adam mushafı vermediği gibi kendinden emin bir şekilde “Bu adam mushafı insanlar okusun diye vakfetti. Ben de o insanlardan biriyim. Ben ne zaman bu mushaftan okursam, bu vakıf sahibi de sevabını alacaktır.” diye yaptığı hırsızlığa kendince makul bir gerekçe bulmuş.

Şimdi bu durumda imamın yapacağı tek bir şey vardır. O da bu cahil adama “Allah’ın ancak helal ve temiz olan amelleri kabul edeceğini” anlatmaktır. Evet, yaptığı bu iş bir hırsızlık olarak onun boynuna yazılır ve bu sebeple okuduğu Kur’ân’dan bir hayır, bir sevap göremez.

Adam sesini iyice yükseltti ve

–      Sizi kaç defa söyledim. Bu konudaki tek kişi, tek örnek ben değilim. Türkiye’den ve Türkiye dışından yüzlerce… Hayır hayır, binlerce insan var benim gibi. Bizim resmi bir kurumumuz var. Bu kurum için binayı resmi makamlardan ve kurallarına uygun olarak aldık.” diye kendini savundu.

Dayanamayıp hemen cevabını verdim:

–      Nasıl böyle bir şey söylersin? Sen aklı başında bir âlimsin. İyi bilirsin ki, bir hâkimin veya mahkemenin verdiği karar/hüküm “helal”i “haram” yapmadığı gibi “haram”ı da “helal”e çevirmez. Bu işin meşru olduğuna karar verecek tek merci Allah’tır. Allah, Kur’an-ı Kerimde başkalarının hakkına girme konusunda bizi apaçık bir şekilde uyarıyor:

وَلاَ تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Birbirinizin mallarını haksız yollarla yemeyin. Halkın mallarından bir kısmını, bile bile haksız yere yemek için, mallarınızın bir parçasını rüşvet olarak hâkimlere/yetkililere aktarmayın. (Bakara sûresi, 188)

Aynı şekilde Allah Resûlü (aleyhissalâtu vesselam) da neyin helal neyin haram olduğunu açıklamıştır. Hatta şüpheli durumları da bildirmiştir ki, bunlara dikkat etmek, dini korumak manasına gelir. Allah Resûlü, başkasını değil, biz Müslümanları Arafat’taki veda hutbesinde net bir şekilde uyarmıştır:

“Bugünleriniz nasıl mukaddes/saygın/dokunulmaz günler, bu aylarınız nasıl mukaddes aylar ise, bu şehriniz (Mekke) nasıl mukaddes bir şehir ise, aynı şekilde canlarınız, mallarınız, namuslarınız da öyle mukaddestir, saygındır, dokunulmazdır; her türlü tecavüzden korunmuştur.”

Allah Resûlü bir başka sahih hadislerinde de şöyle buyurur:

لَا يَحِلُّ مَالُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إلَّا بِطِيبِ نَفْسٍ مِنْهُ

“Bir Müslümanın malı diğer Müslümana ancak gönül rızası ile helal olur, rızası yoksa helal olmaz.”

Yine O (s.a.s.), bizi Müslümanların malından izinleri olmaksızın almama konusunda uyararak şöyle buyurmuştur:

“Kim bir müslümanın malını rızası olmadan/zorla alırsa, artık onun için cehennem vacip olmuştur. Allah onu cennetten de mutlak olarak mahrum edecektir.” Efendimiz’in (aleyhisselam) bu net ikazını duyan bir sahabî, “Ya Resulallah, haksız yere aldığı şey, çok basit bir şey olsa da cezası böyle midir?” diye sormuş; Resûl-i Ekrem (aleyhisselam) şöyle cevap vermiştir: “Evet, haksız yere aldığı şey (her yerde kolaylıkla bulunabilen) misvak ağacından bir çubuk bile olsa!” (Müslim, İman, 218; Muvatta, Akdiye 11; Nesâî, Kadâ 29)

Başkasının haklarına saygıyı ortaya koyup bu konuda yapılabilecek yanlışlıklar konusunda Müslümanları uyaran Allah Resûlü, sahih hadiste:

مَنْ ظَلَمَ قِيدَ شِبْرٍ مِنْ الْأَرْضِ طُوِّقَهُ مِنْ سَبْعِ أَرَضِينَ

“Kim hakkı olmadığı halde bir karış miktarı bir yeri zulmen alırsa, kıyamet günü o yerin yedi katı boynuna geçirilir.” (Buhari, mezalim 13)

–      Bütün bu âyet ve hadisleri hiç duymadın mı? Bunları duymamış, hiç bilmiyormuş gibi nasıl davranabilirsin ki?!

Hoca, önündeki fincanı tuttu, ağzına götürüp bir yudum aldı ve sessizliğe daldı. Bir müddet sonra mecliste konu değişti ve sohbet başka mecralarda devam etti.

* Yazar Cemal el-Havşebî, Mekke’de kurulmuş “Ru’yetüs-Sekâfî-Kültürel Görüş” Merkezi Genel Sekreteridir.

Kaynak: Hira Dergisi 62. sayı

Hizmet’in gasp edilen mülkleriyle ilgili Mekkeli bir alimin yazısı: “Gecenin Sonu” yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.