Hani derler ya kader gayrete aşıktır. Sanki insan da gayreti kadardır. Mümin de gayretkeş insandır. Baksana iman meşalesini alınca eline yerinde duramayan Musab bin Umeyr’e. Bir yerlerde hizmet var denilince delicesine koşan günümüz ablalarına abilerine. Onlar hadiselerin altını üstüne getirir de dolamazlar dünyanın tozunu çamurunu dillerine, gönüllerine. Onlar paslanmaya, pörsümeye düşmandır; işleri hizmet sözleri ikramdır.

Genel geçer bir kuraldır, hayat enerjinin olduğu yere akar. İnsan yokluğu tercih ederse bütün varlığı ile birlikte negatif dünyanın sularına kapılır ve mutluluk kapılarını büsbütün kendi üzerine kapatır. Bu akıllıca değil. Tam tersine insan varlığa doğru akmalı veya hareketin, çalışmanın, üretmenin merkezine doğru ilerlemeli. Akıl bunun için var aslında. Güneş doğunca nasıl da canlanır hayat değil mi? Bir nebinin etrafında olanları düşünsene. Nasıl dolu dolu petek olur bir ömür onların mecrasında. Bir nebi varisi Allah dostunun dönüp durmalarına, etrafında olan bitene dikkat etsene. Nasıl da hakikat çiçekleri açar da kokuları yedi iklimi sarar günün kızılında.

Bunu kaçırmak delilik olur. Sakın yalnız kalma. Sakın uzak kalma.

Duyuyor musun Kur’an’ın “sâbikuu” sesini, “sâriuu” nidasını?“Rabbiniz tarafından verilecek mağfirete ve cennete girmek için yarışın! Öyle bir cennet ki eni göklerle yerin eni gibi olup Allah’a ve resullerine iman edenler için hazırlanmıştır. İşte bu, Allah’ın dilediği kimselere olan bir ihsanıdır. Allah büyük lütuf sahibidir” (Hadid 57:21).

“Rabbiniz tarafından mağfirete, genişliği göklerle yer kadar ve müttakiler için hazırlanmış bir cennete doğru yarışırcasına koşuşun” (Al-i İmran 3:133).

Bak Kur’an yarışınız, koşunuz emrediyor. Bu bir canlılıktır ama hayır ve iyilik adına. Bu bir yerde tasadduk ederken başka yerde bir yerde bir haksızlığa isyan etmektir, bir yerde bir şeyler okurken başka bir yerde çalışıp üretmektir, akşam dinlenirken düşüncelerinin şimşek çakmalarındaki ışıkları takip edebilmektir. M. Fethullah Gülen Hocaefendi, yapılması gereken işlerin çokluğundan, çözülmesi gereken problemler yüzünden ve atılması gereken adımların aciliyetinden geceler boyu bir oraya bir buraya dolanıp durduğu saatlerin hiç az olmadığını, hatta uykusuz geçen gecelerin uyuduklarından daha çok olduğunu ifade eder.
Allah her dem faaliyet ve yaratma içindedir. O’nun için boşluk düşünülemez. O halde mümin de boşluklardan ne kadar uzak durur ve hayatını salihatla doldurursa o kadar O’na yaklaşır. O’na yaklaşma da nihayet yeni faaliyetlerin kapılarını aralamaktır. Bu velud, bereketli, yümünlü bir döngüdür. Bu yüzden dilimizde “boş duranı Allah sevmez”, darb-ı mesel olmuştur. Ancak birçok şeyde olduğu gibi o da samimiyetten uzak söylemler arasında kaynayıp gitmiştir. Boş durmak, yani zamanı israf etmek, en iyi şekilde değerlendirmemek, ihtiyaç olacak işleri önceden görmemek ne kadar büyük bir gaflet ve belki dalalet imiş, biraz da sağa sola savrulduktan sonra anladık.

Kaybettiğimiz en büyük değerlerdendir belki gayret. Kolaya ve harama alışmış bir toplumun ilerisi adına bir şey vadetmesi de elbette mümkün değildir. Onların insanlıkları da onurları da şekildir. Sözleri laf kalabalığı, düşünceleri ve davaları para kasaları, hayalleri de zevk ve safa içinde kısa dünya hayatıdır. Bekaları ise bu sistemin devamından başka bir şey değildir. Bu yüzden oradaki enerji hayata akmaz. O yalancı bir hayattır, serap gibidir.

Başta demiştik kader gayrete aşıktır ve hayat enerjiye akar. Bu yüzden bazı toplumlar gayret üzerine ayaktadır ve azizdir. Biz de gayrete dört bir yandan sarılarak hayatı kendimize çekmeliyiz. Mevcut enerji ile nurdan bir sinerji oluşturmalıyız. Maddi alemde yükselenlere mukabil manevi alemlerde yükselmelere basamaklar olmalıyız. Heyecan ilk günkü gibi olmalı, aşk her dem canlara can salmalı, ebediyet arzusu bütün sınırları aşmalı, rıza ufku her an dünyamıza dolmalı ve yolumuz her gün istikamet olmalı.

Kader Gayrete Aşıktır yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Bu önemli hususu tembih sadedinde Allah Rasûlü (sav): “Sa’d’ın gayretine mi hayret? Ben Sa’d’dan daha gayûrum, Allah da benden…” buyururlar ki; aslı, Allah’ın sevip-hoşgördüğü şeyleri, fevkalâde bir iştiyakla yerine getirip; hoşlanmadığı hususlara karşı da olabildiğince kararlı davranmak ve Zât-ı Vacibü’l-Vücûd’un, esmâ, sıfât ve zâtını gönülden sevmek, sevmekle de kalmayıp O’nun herkes tarafından sevilmesi gayreti içinde bulunmak ve Rabb’iyle olan münasebetlerini dünya ve ukbâda her şeye tercih etmek şeklinde hulâsa edebiliriz. Bilhassa, bu son noktayı hatırlatma adına bir hak dostunun, şu heyecan dolu duyguları oldukça manidar sayılır:

“Keşke sevdiğimi sevse kamu halk-ı cihan,

Sözümüz cümle heman kıssâ-i cânân olsa..!”

Gayret, açık-kapalı münkerâta karşı bir tavır ve ilâhî gayretin bir uzantısı ise, ona Allah ahlâkıyla tahalluk etmenin bir televvünü nazarıyla da bakılabilir. Hazreti Lisan-ı Hakikat:

مَا أَحَدٌ أَغْيَرُ مِنَ اللهِ وَمِنْ غَيْرَتِهِ حَرَّمَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ “Allah’tan daha gayûru yoktur; bu gayretindendir ki O, açık-kapalı fuhşiyâtı haram kılmıştır.”^[1] Diyerek, lâhûtî kaynağına dikkati çekmiş, sonra da:

إِنَّ اللهَ يَغَارُ وَإِنَّ الْمُؤْمِنَ يَغَارُ وَغَيْرَةُ اللهِ أَنْ يَأْتِيَ الْعَبْدُ مَا حُرِّمَ عَلَيْهِ “Allah gayret tecellîsinde bulunur, mü’min de gayûr davranır; Allah’ın gayreti kulun işleyeceği haramlara karşıdır.”^[2] Fermanıyla, gayretteki mütekâbiliyeti ihtar etmiştir.

Erbab-ı hakikat, gayreti iki şekilde anlamışlardır:

1) Sevgiliye asla rakip ve alternatif kabul etmeme.

2) Sevgiliye tahsis-i nazar edip O’nu sevmede herkesin önünde bulunmaya çalışma.

Her iki şık itibarıyla da, cismâniyete karşı tavır alıp, kalb ve ruh ufkuna yönelmek, kötü huylara karşı savaş ilân edip ahlâk-ı haseneyi hayat hâline getirmek ve kendi içimizde kıskançlık ölçüsünde O’na âidiyetimizi duymak, bizi hakikî insanlığa taşıyan esasların başında gelir. Böyle bir mülâhaza aynı zamanda, Cenâb-ı Hakk’ın kuluna karşı olan gayretine de bir cevap mahiyetindedir. Allah’ın kuluna karşı gayreti, onu başkalarına bırakmaması, sadece kendine kullukla şereflendirmesi ve onu mevhum ilâhların fasid vehimleri arasında perişan etmemesi şeklinde anlaşılacaksa, kulun gayreti de: Mevlânâ Câmî’nin:

يَكِي خَواهْ، يَكِي خَوانْ، يَكِي جُويْ، يَكِي بِينْ، يَكِي دَانْ، يَكِي گُويْ “Yalnız Bir’i iste, Bir’i çağır, Bir’i talep et, Bir’i gör, Bir’i bil, Bir’i söyle!” mülâhazasıyla, düşünce ve davranışlarında sadece ve sadece O’nu görüp O’nu bilmesi, O’nu arayıp O’na müteveccih olması şeklinde gerçekleşmelidir.

Bazılarına göre ise gayret; sâlikin, sadece O’nunla meşgul olması, O’nunla meşbû bulunması ve en ciddî bir kıskançlık ruh hâletiyle, zevât-ı şahsiyelerinden ötürü başka her şeye karşı bütün bütün kapanması şeklinde ifade edilmiştir ki, bir bakıma sabırsızlığın mezmum olmayan kısmından sayılan ve Mahbub’ dan ayrılığa dayanamayıp da âh u efgân içinde hep “Yâr!” deyip dolaşanların hâli böyle bir gayretin tezahürleri sayılmıştır.. ve Mesnevî’nin ilk beyitleri de sanki böyle bir gayret ve hasretin nağmeleri gibidir.. evet Mevlânâ:

“Dinle neyden nasıl hikâye eyler; (durmuş) firaklardan şikayet eyler….. Ayrılıktan parça parça olmuş sîne isterim ki, ona derd-i iştiyakımı şerhedeyim. Her kim ki kendi aslından uzak kaldı (o hep) Sevgili’ye vuslat günlerini arar.” diyerek, işte bu hasret ve bu gayreti terennüm eder.

Ayrıca gayretin, erbab-ı gayret’e göre de üç mertebesi vardır:

1) Âbidlerin gayretidir ki, hayatlarını bir dantela gibi takvâ ve salih amel atkıları üzerinde örer ve ömürlerini bir gergef gibi işlerler. O’nun için olabilme mevzuunda o kadar gayretlidirler ki, yanlış bir iş, önemsiz bir hata ömür boyu onlara vicdan azabı olmaya yeter.

2) Hakk’a dilbeste olmuş sâliklerin gayretidir ki hâlden hâle koşar, muhabbetten zevke yürür, zevkten daha engin iştiyaklara açılır ve gözlerini O’ndan ayırmadan çalışırlar; çalışır ve فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللهِ “Nereye dönerseniz Allah’ın yüzü (Zât’ı) oradadır.” (Bakara, 2/115) fehvasınca, her şart ve ahvâlde letâiflerinin ibresiyle hep Hakk’a müteveccih olur ve gözlerinin içine başka hayâl gireceği endişesiyle tir tir titrerler. Gönül dillerinde sürekli: لِي مَعَ اللهِ زَمَانٌ “Benim Allah’la farklı bir zamanım var.”^[3] mantûkunca kalblerinin koylarında hep o ânı avlamaya çalışırlar. O’nu görme, O’nu bilme yolunda değerlendirilememiş bir zaman parçasını, zamana karşı en büyük bir saygısızlık ve israf sayarlar.

ذلِكُمْ بمَا كُنْتُمْ تَفْرَحُونَ فِي الأرْضِ بغَيْرِ الْحَقِّ وَبمَا كُنْتُمْ تَمْرَحُونَ “Bu ceza sizin yeryüzünde haksız yere (küstahlaşıp) ferih-fahûr yaşamanız yüzündendir.” (Mü’min, 40/75) hakikatiyle sürekli ürperir ve her lâhza ayrı bir perdede كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الأيَّامِ الْخَالِيَةِ “Geçmiş günlerdeki mahrumiyet (ve fedakârlıklar)a mükâfat olarak afiyetle yiyin, için.” (Hâkka, 69/24) eltâf-ı Sübhaniye’sini duyarlar.

3. Âriflerin gayretidir ki, her an ayrı bir مَا عَرَفْنَاكَ حَقَّ مَعْرِفَتِكَ “Seni hakkıyla bilemedik.” ufkunda dolaşır, tasavvurlar üstü güzellikleri temâşâ eder.. gördüklerini bazen kendi gözlerinden bile kıskanırlar. Bazen de, buranın tam bir rasat yeri olmadığına hayıflanır ve gözlerinden dert yanar, hatta sırlarına karşı serzenişte bulunur ve titreyen bir ibre gibi karar gününe kadar hep ihtizaz içinde olurlar.

ّاَللهُمَّ الْعَفْوَ وَالْغَيْرَةَ، اَللهُمَّ إِلى مَا تُحِبُّ وَتَرْضى، وَصَلِّ وَسَلِّمْ عَلى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ الْمُصْطَفى.

[1] Buhârî, Nikâh 107; Müslim, Tevbe 32-34
[2] Buhârî, Nikâh 107; Müslim, Tevbe 36
[3] el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ 2/173

Kaynak: Kalbin Zümrüt Tepeleri / M.Fethullah Gülen

Gayret yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.