Çağlayan Dergisi tarafından düzenlenen “Sessiz Çığlık: Bağımlılıklarla Mücadele” sempozyumu, New Jersey’deki Wayne Township Community Center’da gerçekleştirildi. Salonun kapasitesini zorlayan yoğun bir ilgiyle karşılanan sempozyumun birinci oturumu, bağımlılık meselesini tıbbi, sosyolojik ve varoluşsal boyutlarıyla masaya yatırdı.

Moderatörlüğünü retorik ve iletişim tasarımı uzmanı Dr. Hasan Ahmet Gökçe’nin üstlendiği oturumda, bağımlılığın sadece bir sağlık sorunu değil, modern insanın anlam arayışında düştüğü bir “fenomenolojik tuzak” olduğu vurgulandı.

“Bağımlılık, Modern İnsanın Ontolojik Sürgünüdür”

Oturumun açılışında katılımcılara hitap eden Nevbahar Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Dr. Hasan Ahmet Gökçe, bağımlılığı bireyin dünyayla kurduğu iletişim kodlarının dejenere olması şeklinde tanımladı. Çeyrek asırlık akademik kariyerini “bir mesajın gücü ve uyandırdığı yankı” sorusuna adadığını belirten Gökçe, bağımlılığı “yankısı en derin, frekansı ise en düşük trajik bir mesaj” olarak nitelendirdi. Gökçe, bu sessiz çığlığı duymanın sadece bir empati meselesi değil, kolektif bilincin etik bir yükümlülüğü olduğunun altını çizerek oturumu başlattı.

Bilimsel Temelden Genetik Mirasa: Prof. Dr. İrfan Yılmaz’ın Sarsıcı Analizleri

Sempozyumun bilimsel zeminini, 40 yıllık akademik birikimiyle Çağlayan Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Prof. Dr. İrfan Yılmaz inşa etti. Yılmaz, bağımlılığın sadece sosyal bir tercih değil, beyin dokusunu fiziksel olarak küçülten biyolojik bir yıkım olduğunu kanıtlarıyla ortaya koydu. Alkol bağımlılığının sperm yoluyla bebeğe nakledilmesinden fötal alkol sendromuna kadar, babanın bağımlılıktaki kritik rolüne dikkat çeken Yılmaz, bu durumun nesiller arası bir biyolojik aktarıma dönüştüğü uyarısında bulundu.

Pornografik bağımlılıkların beyin yapısında yol açtığı tahribatı ve dijital dünyadan (cep telefonu uyarıcıları gibi) gelen sürekli stimülasyonun kognitif sistemi nasıl felç ettiğini analiz eden Yılmaz, konferans salonunun ısıtma sistemlerinden sosyal hayata kadar her alanda bağımlılığın bozucu etkilerini örnekledi. “Bugün her şeyin ters gittiği” tespitiyle modern yaşamın çıkmazlarına değinen Yılmaz, dinin koruyucu ve rehabilite edici ikliminin bu küresel krizle mücadelede sahip olduğu vazgeçilmez role vurgu yaparak, akademik perspektifi manevi bir koruma kalkanıyla taçlandırdı.

“Bağımlılık Sebep Değil, Bir Sonuçtur”

Bir diğer kritik perspektifini, bağımlılık olgusunu bir “insan hikâyesi” ve “toplumsal yansıma” olarak ele alan Nevbahar Dergisi Dosya Editörü ve Duygu Koçu Elif Nesibe Temiz sundu. Uzun yıllara dayanan gazetecilik ve dergicilik tecrübesiyle konunun “nedensellik haritasını” çıkaran Temiz; “Bağımlılık bir sebep değil, aslında bir sonuçtur.” tespitiyle oturumun en can alıcı paradigmalarından birini kurguladı. İçimizdeki anlam boşluğunu doldurma telaşının ve sınırsız istekler ile sınırlı ihtiyaçlar arasındaki çatışmanın insanı bu tuzağa nasıl açık hale getirdiğini sistematik bir çerçevede anlatan Temiz, özellikle ilişki bağımlılığını “O olmazsa ölürüm!” dramı üzerinden analiz etti. İstismar ve acıların bağımlılık riskini nasıl beslediğine dikkat çeken Temiz, “bir kereden bir şey olmaz” yanılgısına karşı kognitif bir uyarıda bulunarak, bireysel farkındalığın ve doğru arkadaş çevresinin koruyucu gücüne vurgu yaptı.

Varoluşsal Bunalım ve Anlam Arayışı

Dr. Adem Akıncı, bağımlılığı modern insanın ruhsal açlığını baskılama aracı olarak ele aldı. Teknolojik gelişmelere rağmen insanın hiç olmadığı kadar yalnız ve tedirgin olduğunu belirten Akıncı, bağımlılıkla mücadelenin gücünün “Neden yaşamalıyım?” sorusuna verilen cevabın derinliğiyle ölçüldüğünü ifade etti.

Haz Kıskacında Tükenen Mutluluk

Oturumun son konuşmacısı olan kalp cerrahı Prof. Dr. Mehmet Ateş, haz ve mutluluk arasındaki o kritik dikotomiyi masaya yatırdı. Bağımlılığa zemin hazırlayan “hedonik döngünün” anatomisini çıkaran Ateş, anlık haz arayışlarının hakiki mutluluğu nasıl tükettiğini felsefi ve tıbbi bir perspektifle sundu.

Wayne Township Community Center’ı dolduran yüzlerce katılımcının yoğun ilgisi ve sorularıyla zenginleşen birinci oturum, Dr. Hasan Ahmet Gökçe’nin tematik kapanış konuşmasıyla sona erdi. “Sessiz Çığlık” temasına vurgu yapan Gökçe, bağımlılığın görünmez yüzünü aydınlatmanın toplumsal bir ödev olduğunu belirterek mikrofonu ikinci oturumun moderatörü Dr. Mehmet Tuna’ya devretti. Sempozyum, öğleden sonra gerçekleştirilen ve dijital bağımlılıklardan diaspora ailelerindeki risk faktörlerine kadar geniş bir perspektifin sunulduğu ikinci oturumla devam etti.

Bağımlılığın Ontolojik Sürgününe “Sessiz” Bir Başkaldırı: Çağlayan Sempozyumu’na Yoğun İlgi yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Dünya ve içindekilere bağlı mıyız yoksa bağımlı mıyız?
Teknoloji hayatımızı ne kadar kolaylaştırıyor?
Yoksa teknolojinin esiri mi oluyoruz?

Barış Cem Kaya’nın moderatörlüğünde gerçekleştireceğimiz CANLI yayınımızın konuğu Uzman Psikolog Sedat ABİŞ.
AB saatiyle 20:00’de başlayacak canlı programımız Hizmetten YouTube kanalımızda.

Herkesi bekliyoruz.

Tarih:15 Eylül 2022 Perşembe
20.00 Berlin
21.00 İstanbul
14.00 Newyork
Yer:Hizmetten YouTube Kanalı

CANLI | Elimden Düşmüyor! Teknoloji Bağımlıları Ekran başına! yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

“Hocam, çocuklarımda gözlemlediğim ve aşmakta zorlandığım en önemli sorunlardan birisi de aşırı cep telefonu, tablet ve bilgisayar kullanımı. Maalesef bu sorunu akraba ve arkadaşlarımın çocuklarında da gözlemliyorum. Çocuklar bu teknolojik aletlerden gözlerini alamıyorlar. Çocuklara sınırlama getirildiğinde de hırçınlaşıp ağlayıp dövünüyorlar. Bu konuda neler tavsiye edersiniz”

Bu ve benzer sorular farklı zaman ve yerlerde bana sıkça yöneltilen sorular arasında yer alıyor. Bir çok aile; çocuklarının aşırı şekilde teknoloji araçlarını kullanmalarından, sosyal yaşamdan adeta kopmalarından, sınırlamalar karşısında da hırçın tepkiler vermelerinden ve kendilerinin de çaresizlik içinde çocukların isteklerine teslim olmalarından şikayet ederler. Maalesef, kendi gözlem ve tecrübelerime dayalı olarak bu sorunun tahmin edilenden çok daha ciddi boyutlarda olduğunu söyleyebilirim.

Yaşadığımız çağın bilgi ve bilişim çağı olduğu ve buna bağlı olarak teknolojinin yaşamımızda yadsınamaz bir yeri olduğu bir gerçektir. Teknoloji kullanımının yaşamımızı kolaylaştıran boyutuyla birlikte yanlış kullanıma dair birçok riskli ve zararlı boyutu da ayrı bir gerçektir. Önemli olan teknolojinin risk ve zararlarından kendimizi ve çocuklarımızı koruyarak onu işlevsel kullanabilmeyi olabildiğince başarabilmemizdir.

Diğer bağımlılık durumlarında olduğu gibi teknoloji bağımlılığında da, bağımlı olunan olguya (teknoloji aracına) ulaşamama durumunda yoksunluk söz konusudur. Çocuklar telefon, tablet ya da bilgisayara ulaşamadığı ya da engellendiğinde yoksunluk hisseder ve birçok olumsuz tepkiler sergilerler. Soruda belirtildiği gibi ağlama, dövünme, şiddet uygulama, bir şeyleri kırıp dökme vb. tepkiler en sık gözlenen tepkiler arasında yer alır. Birçok anne-baba da bu tepkiler karşısında çaresiz kalmakta ve teslim bayrağını çekerek çocukların isteklerini yerine getirmektedirler. Böylece kısır döngüye dayalı sorun derinleşerek devam etmektedir.

Sorunun ele alınması gereken birçok boyutundan birisi anne-babaların çocuğun gözlem alanında aşırı teknoloji kullanımıdır. Bilindiği gibi çocukların en önemli öğrenme metotlarından birisi model alma yoludur. Çocuklar gördüklerini uygulamayı her zaman tercih ederler. Çocuklardan önce anne-babaların kendi teknoloji kullanım tarz ve süresini değerlendirmesi ve gerekiyorsa bu konuda değişikliğe gitmesi sorunun çözümünde çok büyük etkiye neden olacaktır. Bu hem çocuğun istenmeyen davranışı daha az gözlemlemesine neden olacak hem de anne-babaların sorunun yerine teklif edeceğimiz aktivitelere zaman kazanmasına neden olacaktır. Bilinmesi gereken can alıcı nokta, çözüm için çocuklardan önce anne-babaların ele alınması gerektiğidir. Çözüm isteğinde ısrarcı olan anne-babalara sabırla yazıyı sonuna kadar okumalarını tavsiye ediyorum.

Davranış biçimlendirme, teknikleri bilindiğinde çocuklarda işlevsel olarak kullanılan çok değerli bir yöntemdir. Bu konuda çocuğun hoşlandığı ödül ve pekiştireçler ile etkili olacak cezaların bilinmesi önemlidir. Bununla birlikte ortadan kaldırılmak istenen davranış (aşırı teknoloji kullanımı) ve onun yerine yerleştirilmek istenen davranış (örneğin diğer oyunlarla oynama, kitap okuma vb.) belirlenmelidir. Daha sonra davranış biçimlendirme basamakları sistematik bir şekilde planlanmalı ve uygulanmalıdır. Burada aileleri zorlayan en önemli husus davranış biçimlendirme sürecinde tutarlı, sabırlı ve iyi bir gözlemci olma konusunda yeterli bilgi ve tecrübeden yoksun olmalarıdır. Gerekiyorsa bir uzman desteği alarak bu zorluk aşılmaya çalışılmalıdır.

Davranış biçimlendirme çok değerli ve işlevsel bir yöntem olmakla birlikte tek başına kullanılması sinekleri öldürmekten başka bir işe yaramaz, maalesef. Bataklığın kurutulması ve daha kalıcı çözümler üretebilmek ve uygulayabilmek için anne-babaların yapması gereken çok önemli birkaç hususu şöyle sıralamak mümkündür:
1.Teknoloji kullanım tarz ve sürenizi dikkatle değerlendiriniz. Kendi yaşamınızda da gerekiyorsa bu konuda bir değişime gidiniz. Önceliklerinizi ele almakla ve gerekiyorsa sıralamayı değiştirmekle işe başlayabilirsiniz.
2.Gerektiğinde teknolojiyi çocukların görmeyeceği yerde kullanmayı tercih edin. “Çocuklar görür ve yapar” ilkesini unutmayın. Sözlerinizden çok beden dilinizin etkili olduğunu unutmayın.
3.İstenmeyen aşırı teknolojik araç kullanımı yerine yerleştirmek istediğiniz davranışı belirleyiniz. Örneğin çocuğunuzun kitap okumasını istiyorsanız, öncelikle hiçbir şey söylemeden onun göreceği şekilde kitap okuyunuz. Değişim için sabırlı olunuz.
4.Çocuğunuzun istenmeyen davranışından çok; çok az da olsa istenen davranışlarını fark etme konusunda hassas olunuz ve bu konuda duyarlı olunuz. En ufak olumlu davranışı sözlü ve dengeli ödüllerle destekleyiniz.
5.Çocuğunuza doğal bir şekilde sosyal yaşam olanakları oluşturunuz. Farklı spor, sanat ve müzik aktiviteleri konusunda çocuğunuza imkanlar sağlayınız. Bu konuda temel hedefiniz başarı ve sonuç odaklı değil süreç ve deneyim zenginliği odaklı olmalıdır.
6.Çocuğunuzun her zaman size, ilginize, kaliteli paylaşımlarınıza ihtiyaç duyduğunu unutmayınız. Bu anlamda onunla farklı oyun, aktivite ve sosyal yaşantılar planlayıp uygulayınız. Bu konuda sizin değil olabildiğince onun öncelikleri ön planda olsa iyi olacaktır.
7.Çocuk eğitiminde ve tutumlarınızda davranışlar, zamanlar ve kişiler arasındaki tutarlılığa dikkat ediniz. Çocuğunuzun kafasını farklı tepkilerinizle karıştırmayınız. Ayrıca anne-baba arasında farklı tepkiler oluşturarak istenmeyen davranış konusunda çocuğunuzun işini kolaylaştırmayınız.
8.Özellikle müdahaleniz ve koyduğunuz sınır konusunda eminseniz; çocuğunuz ağlasa ya da hırçın davransa da sabırla duruşunuzu bozmayınız ve onun süreci yönetmesine fırsat vermeyiniz.
9.Son olarak anne-babalar olarak hata yapma konusunda potansiyel ve hakkınız olduğunu unutmayınız. Temel hedef, kusursuz ve mükemmel olmak değil; olabildiğince ve yeterince iyi anne-babalar olmaya çalışmaktır.

Çocuklarda yapılacak her küçük olumlu değişim ve gelişimin onlara, size, bugününüze ve geleceğinize yapılan değerli katkılar olduğunu unutmayınız.

Kaynak:Imatherapy

Çocuklarda teknoloji bağımlılığı ve Öneriler | Sağlık yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.