Türkiye’de yıllardır süren insan hakları ihlalleri ve uygulanmayan AİHM kararları, yarın Strazburg’daki 5. Adalet Buluşmasıyla yeniden dünya gündemine taşınıyor. İnsan hakları savunucuları ve mağdurlardan oluşan binlerce kişinin katılımıyla düzenlenecek etkinlikte, Avrupa Konseyi ve AİHM yetkililerine mektup sunulacak. Sivil toplum örgütleri adına sunulan mektupta, hukuksuzlukların artık sadece Türkiye meselesi olmadığı, Avrupa insan hakları sisteminin bir sınavı olduğunun altı çiziliyor. Ayrıca Avrupa Konseyi’nden, Türkiye’deki insan hakları ihlalleri ve uygulanmayan AİHM kararları karşısında daha güçlü, somut ve koordineli adımlar atması isteniyor.
Türkiye’de baskı altındaki milyonlar için adalet talebiyle düzenlenen buluşmaya saatler kaldı. Programın detayları kamuoyuyla paylaşıldı. Peaceful Actions Platformu öncülüğünde gerçekleştirilecek etkinliğe 17 uluslararası sivil toplum kuruluşu destek veriyor. İnsan hakları savunucuları ve mağdurlar, Avrupa Konseyi ve AİHM önünde yapılacak eylemlerle Türkiye’nin AİHM kararlarını yıllardır uygulamamasına karşı Avrupa kurumlarını daha somut adımlar atmaya çağıracak.
AİHM’in Yalçınkaya v. Türkiye (2023) ve Yasak v. Türkiye (2026) gibi açık insan hakları ihlali kararlarına rağmen, bu kararların hem yürütme hem de yargı makamları tarafından görmezden gelindiği hatırlatılacak.
Programın Detayları
Avrupa Konseyi önünde gerçekleştirilecek etkinlikte gün boyunca yürüyüş, sahne etkinlikleri ve çeşitli buluşmalar yer alacak.
Program, saat 10.00–11.00 arasında park alanındaki toplanmayla başlayacak. Bu süreçte katılımcılar yürüyüş hazırlıklarını tamamlayacak. Saat 11.00 ile 12.00 arasındaki yürüyüşte ise Türkiye’den ve Avrupa’nın farklı ülkelerinden gelen insan hakları savunucuları, sloganlar ve müzikler eşliğinde adalet çağrısını dile getirecek, toplumsal hak ihlallerine dikkat çekecek.
Futbolla adalet mesajı
FIFA Dünya Kupası dönemine denk gelen buluşma, “Tek Dünya, Tek Adalet” temasıyla sembolik bir eylemle başlayacak. Farklı ülkeleri temsil eden 11 kişi, futbol dizilişiyle “One World, One Justice.” pankartı arkasında yürüyerek adalet için birlik mesajı verecek. Bu sırada kortejde adalet ve hak mücadelesini simgeleyen evrensel kahraman figürleri Batman ve Superman birlikte yer alacak.
Avrupa Konseyi’ne ve AİHM’e mektup verilecek
Etkinlik sırasında Avrupa Konseyi ve AİHM yetkililerine, Türkiye’deki hak ihlallerine ilişkin somut taleplerin yer aldığı mektuplar teslim edilecek. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset’e hitap edilen ve Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, Bakanlar Komitesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin üst düzey yetkililerinin de “bilgi için” eklendiği mektupta özetle, hukuksuzlukların artık sadece Türkiye meselesi olmadığı, Avrupa insan hakları sisteminin bir sınavı olduğunun altı çizilerek, Avrupa Konseyi’nden Türkiye’deki insan hakları ihlalleri ve uygulanmayan AİHM kararları karşısında daha güçlü, somut ve koordineli adımlar atması istenecek. Daha sonra mektuplara imza atan insan hakları örgütleri adına basın açıklaması yapılacak.
Etkinlikler, 12.00–15.00 saatleri arasında düzenlenecek sahne programıyla devam edecek. Bu bölümde sanatsal performansların yanı sıra konuşmalar gerçekleştirilecek. Programda insan hakları ihlalleri, demokratik değerlerin korunması ve hukukun üstünlüğü gibi başlıklar öne çıkacak. Sahnedeki konuşmacılar arasında Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (PACE) üyeleri ve bu kararların uygulanmamasından doğrudan etkilenmiş kişiler yer alacak. Platform, Avrupa Konseyi’ni yetkisini tam kullanmaya, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin otoritesini savunmaya ve bağlayıcı kararların daha fazla gecikme olmaksızın uygulanmasını sağlamaya çağırıyor.
Gün sonunda katılımcılar alanda kurulacak stantları ziyaret edebilecek, sivil toplum kuruluşlarıyla iletişime geçebilecek ve gönüllü destek imkânları hakkında bilgi alabilecek.
Adalet Duvarı’na katılımcılar düşüncelerini yazacak
Türkiye’de mahkeme salonlarında ve devlet kurumlarında bulunamayan adaleti dünyaya duyurmak amacıyla kurulan “Adalet Duvarı”nda adaletsizlikler görsel bir dille anlatılacak; katılımcılar da kendi adalet taleplerini yazı, çizim, grafiti ve renkler aracılığıyla ifade edebilecek.
Adalet ihlalleri ve mağduriyetler anlatılacak
Etkinliklerde farklı sembolik eylemler ve tiyatro oyunuyla adalet ihlalleri ve mağduriyetler görünür kılınacak:
- Ege ve Meriç temasıyla göç yollarında çocuklarıyla birlikte hayatını kaybedenler, tutuklu siyasetçi, gazeteci ve hak savunucuları ayrıca KHK mağdurları ile diğer mağdur gruplar anlatılacak.
- Tiyatro gösterisi, bir öğretmenin yaşadığı adaletsizlik üzerinden geniş çaplı hak ihlallerini sahneye taşıyacak; AİHM kararlarına uyulması çağrısı yapılacak.
- Cezaevi mektupları, mahpusların gerçek mektuplarını postacılar katılımcılara dağıtacak.
- “Çalar saat” eylemi, geciken adalete dikkat çekecek
- “Esir Oyuncaklar ve Avrupa Yıldızları” projesi ise çocuk mağduriyetlerine odaklanarak AİHM kararlarının uygulanmamasının etkisini sembolik olarak anlatacak.
Tüm etkinlikler adalet, insan hakları ihlalleri ve özellikle çocuklar ile mağdurların durumuna dikkat çekmeyi amaçlıyor.
Katılımcılar için bazı önemli hatırlatmalar
Organizasyon kapsamında katılımcılar için bazı önemli hatırlatmalar da yapıldı.
- Getirilen şahsi eşyalar ihtiyaç duyulabilecek eşyalar çerçevesiyle sınırlı olmalı.
- Hava şartlarına bağlı olarak kişisel ihtiyaçlar düşünülmeli (şapka, yağmurluk vb.).
- Mobil internetin sınırlı olabileceği göz önünde bulundurulmalı.
- Yolda oluşabilecek yoğunluklar nedeniyle erken saatte hareket edilmesi tavsiye edilir.
- Toplanma yerine girişlerde, kurallara uyulması ve güvenlik birimleriyle iş birliği yapılmalı.
- Yapılan duyuru ve yönlendirmelerin dikkate alınması önemlidir.
- Program akışına uymayan davranışlardan kaçınılmalıdır.
