Bu yıl 24 Haziran, sadece bir tarihe değil, insanlığın ortak vicdanında açılmış derin bir yaraya dokunuyor. Çünkü Strazburg’da yükselecek sesler, dünyanın farklı köşelerinde adalet arayan milyonların sessiz beklentileriyle buluşuyor. Bu buluşma, herhangi bir topluluğun değil; hakkın güç karşısında ezilmemesi gerektiğine inanan insanların buluşmasıdır. Zira adalet, sınırları aşan en büyük ortak değerdir. Bir yerde hukuk yara aldığında, başka bir yerde vicdan kanar. Bu yüzden Strazburg’da atılacak her adım, yalnızca bugünün mağduriyetlerini değil, insanlığın yarınlarını da koruma iradesinin sembolü olacaktır. Tarih, meydanları dolduran kalabalıkları değil; hangi değer uğruna bir araya geldiklerini hatırlar.

24 Haziran’da Strazburg’da atılacak her adım, yalnızca bir yürüyüşün parçası olmayacaktır. O adımlar, insanlık tarihinin en eski ve en asil mücadelesine; hak ile güç, adalet ile zulüm arasındaki mücadeleye verilmiş sessiz fakat sarsılmaz bir cevap olacaktır.

Çünkü bizim hikâyemizi farklı kılan yalnızca maruz kaldığımız acılar değildir. Asıl önemli olan, o acılar karşısında nasıl bir duruş sergilediğimizdir.

Baskıya uğradık ama baskıcı olmadık.

Haksızlığa uğradık ama haksızlık yapmadık.

Hukuksuzluk gördük ama hukuktan vazgeçmedik.

İşte Strazburg’da bulunmamızın sebebi budur.

Çünkü adalet yalnızca mağdurların talebi değildir; bütün insanlığın ortak emanetidir.

Strazburg’da atılacak her adım, adaletin unutulmuş hafızasına düşülen bir not olacaktır. Zira bazen hakikat, onun için yürüyen insanların ayak seslerinde yankılanır.

Tarih boyunca dünyayı değiştirenler, zulme benzeyenler değil; zulme rağmen insan kalabilenler olmuştur. Gandhi bir avuç tuzla imparatorluklara meydan okudu. Martin Luther King bir hayalle milyonların vicdanını uyandırdı. Mandela sabrı direnişe dönüştürdü. Bediüzzaman sürgünleri hakikatin kürsüsü hâline getirdi.

Ve onların hepsinden önce Kerbelâ yollarında yürüyen Hz. Hüseyin vardı.

O, bir şehirden başka bir şehre gitmiyordu. O, hakikatten taviz vermeyenlerin yolunu açıyordu. Sayıca güçlü olana değil, haklı olana sadık kalmanın ne demek olduğunu öğretiyordu. Bize gösterdi ki bazen en büyük mücadele saldırmak değil; doğru yerde dimdik durabilmektir.

Bugün Strazburg’da bulunmak da budur.

Bir öfke yürüyüşü değil.

Bir rövanş arayışı değil.

Bir intikam çağrısı hiç değil.

Bu yürüyüş; vicdanın yanında saf tutmaktır.

İnsan onurunun yanında saf tutmaktır.

Evrensel hukukun yanında saf tutmaktır.

Bir annenin duasını, bir çocuğun hasretini, bir babanın özlemini ve susturulmak istenen binlerce insanın sesini insanlığın ortak vicdanına taşımaktır.

Çünkü bazı yürüyüşler yalnızca yolları aşmaz; zamanın kalbine yazılır.

Ve yıllar sonra insanlar attığımız adımların sayısını hatırlamayacaklar. Fakat şunu hatırlayacaklar:

Bir grup insan vardı.

Zulüm gördüler ama zulmün dilini konuşmadılar.

Haksızlığa uğradılar ama adaletten vazgeçmediler.

Susturulmak istendiler ama seslerini insanlığın ortak vicdanında duyurmaya devam ettiler.

İşte bu yüzden Strazburg’da bulunmalıyız.

Çünkü bazen bir meydanda bulunmak, bir çağın vicdanına şahitlik etmektir.

Çünkü bazen susmak, zulmün gürültüsüne karışmak; yürümek ise hakikatin yanında saf tutmaktır.

Ve çünkü Kerbelâ, sadece geçmişte yaşanmış bir acı değil; her çağda adaletin, vicdanın ve insan onurunun imtihanıdır.

Bugün Strazburg yollarında atılacak her adım, asırlar önce Kerbelâ’dan yükselen o sessiz çağrıya verilmiş bir cevap olacaktır.

İSMET MACİT

TARİH ŞAHİT OLSUN: ADALETİN YANINDAYIZ yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Bu salonda oturan insanlar yalnızca bir program izlemiyorlar.

Kimi yıllar önce doğup büyüdüğü toprakları geride bırakmış bir muhacir… Kimi kapısını, gönlünü ve sofrasını açmış bir ensar… Kimi Anadolu’nun bir kasabasından kopup gelmiş, kimi Avrupa’nın bir şehrinde kök salmış. Fakat hepsinin kalbinde aynı sızı, aynı dua, aynı sevda var.

Şimdi sahnede çocuklar yürüyor.

Bir çocuk bir şiir okuyor, bir diğeri bir şarkı söylüyor, bir başkası kendi kültürünü tanıtıyor. Fakat salondaki insanların gözlerinde görünen şey yalnızca çocuklar değil. Onlar, yıllar önce gözyaşlarıyla toprağa bıraktıkları tohumların filiz verdiğini görüyorlar.

Bu yüzden hem gülümsüyorlar hem ağlıyorlar.

Çünkü insan bazen en büyük sevincini en derin hüznünün içinden yaşar.

Alkışlarken kaybettiklerini hatırlıyorlar.
Sevinirken geride bıraktıkları şehirleri düşünüyorlar.
Çocukların sahnedeki neşesine bakarken zindanlarda geçen yılları, ayrılıkları, sürgün yollarını, yarım kalan vedaları hatırlıyorlar.

Ama bütün bunlara rağmen içlerinde buruk bir mağlubiyet değil, vakur bir umut var.

Çünkü sahnedeki her çocuk, zulmün yıkamadığı bir duanın cevabı gibi duruyor.

Her alkış, “Biz hâlâ buradayız.” diyor.

Her tebessüm, “İyilik hâlâ yaşıyor.” diye fısıldıyor.

Ve belki de bu yüzden bu salonu dolduran binlerce insanın gözyaşları aynı anda hem hasretin hem şükrün gözyaşı oluyor.

Muhacir de ağlıyor.
Ensar da ağlıyor.

Ama ikisinin gözyaşında da aynı mana saklı:

Bir gün yollara düşenlerin emanet ettiği sevda sahipsiz kalmamış…

Çileyle sulanan fidanlar büyümüş…

Yorum : İsmet Macit

BU SEVDA SAHİPSİZ KALMAMIŞ! yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

İşte bu bakış açısı, Asr-ı Saadet’teki hadiselerin yalnızca tarihsel birer hatıra değil, her çağda yeniden hissedilebilen ve yaşanabilen bir hakikat ve bir pusula olduğunu gösteriyor; Stuttgart’taki o buluşmada hissedilen derin atmosfer de sanki bu zamansız hakikatin bugüne yansıyan bir tezahürü gibiydi.

Kapıdan içeri adım atan herkes, daha ilk anda alışıldık bir toplantıya değil, daha derin bir buluşmaya geldiğini hissediyordu. Salonda tarif edilmesi zor bir sükûnet, konuşmaların arasında dolaşan bir içtenlik ve bütün bu görünmeyen unsurları bir arada tutan güçlü bir maneviyat vardı. İnsanlar konuşuyordu ama sesler yükselmiyordu; herkes, farkında olmadan aynı saygı çizgisinde buluşuyordu. Sanki orada yalnızca insanlar değil, bir iklim ağırlanıyordu: Efendimiz’in (sav) hayatından süzülen, incelikle taşınmış bir ruh hâli…

Bu program sıradan bir etkinlik değildi, adı konulmuş bir davetti: Efendimiz (sav) Sempozyumu. Bir anlatma çabası kadar, bir hatırlama; bir hatırlama kadar da bir kendine dönme gayreti.

On iki genç, dört mentör eşliğinde, yaklaşık altı ay boyunca bu yükü omuzladı. Ama aslında bu sürenin arkasında bir yıl süren daha geniş bir hazırlık, bir inşa süreci vardı. Bu hazırlık, sadece metinlerin hazırlanması, kaynakların taranması değildi. İnsan, Efendimizi (sav) anlatmaya niyet ettiğinde, fark etmeden kendi içini de gözden geçirmeye başlar. Bu yüzden yapılan çalışma, bilgiyle sınırlı kalmadı; düşünceyle, duygu ile ve yer yer iç hesaplaşmalarla, murakebe hisleriyle derinleşti.

Bu çabanın arkasında, gençlerin motivasyonunda Üstad’ın o tanıdık çağrısının izini görmek mümkündü: “Eğer istersen gel… Asr-ı Saadet’e, Ceziretü’l-Arab’a gideriz. Hayalen olsun onu vazife başında görüp ziyaret ederiz”

Bu davet, gençleri sadece tarihî bir bilgiye değil, bir zamanın ruhuna yöneltti. Onlar da bu çağrıya cevap verirken, kuru bir anlatının sınırlarını aşmaya çalıştılar. Bir metni aktarmaktan çok, bir hayatı anlamaya; bir dönemi tarif etmekten çok, o dönemin taşıdığı anlamı bugüne taşımaya yöneldiler, siyer felsefesini kavrayıp Hocaefendi’den öğrendikleri şekliyle O’nın açık bıraktığı uçlardan günümüz meselelerine çözümler sunmaya gayret ettiler.

Sempozyumun temel yaklaşımı da bu çizgide şekillendi: “Hz. Peygamber’in (sav) hayatını ve sünnetini, günümüz dünyasının meseleleriyle birlikte düşünmek… Onu geçmişte bırakılmış bir örnek olarak değil, bugünün sorularına cevap verebilecek canlı bir rehber olarak ele almak…”

Bu çerçevede ele alınan ilk konu “Peygamberi Adalet ve Eşitlik Anlayışı” oldu. Ancak burada anlatılan adalet, kuru bir hukuk düzeni değil; insanın insana bakışındaki denge, hakkı teslim ederken kalbin taşıdığı sorumluluktu. Adalet, bir sistemden çok bir vicdan meselesi olarak ele alındı.

Ardından “Efendimiz (sav)’in Hayatında Sebeplere Riayet” konusu geldi. Tevekkül ile tedbir arasındaki o hassas denge, hayatın en somut örnekleri üzerinden ortaya kondu. İnsan, kaderine inanırken, sebepleri ihmal etmeme sorumluluğunu da taşımak zorundaydı.

“Peygamber Efendimizin Modeline Göre Günümüzde İş Ahlakı” başlığında ise modern dünyanın en çok yıpranan alanlarından biri ele alındı. Kazancın sadece sonuçla değil, süreçle; sadece başarıyla değil, dürüstlükle ölçülmesi gerektiği vurgulandı.

“Kriz Zamanlarında Sabır ve Hikmet” konusu, insanın en kırılgan anlarına ışık tuttu. Sabır, burada edilgen bir bekleyiş değil; dağılmadan ayakta kalabilme gücü, doğruyu kaybetmeden ilerleyebilme iradesi olarak ele alındı.

“Nebevi Rehberlik Perspektifinde Avrupa’da Genç Olmak” başlığı, özellikle içinde bulunulan coğrafyanın gerçekliğine temas etti. Kimlik, aidiyet ve yön arayışı içindeki gençlerin, nebevî rehberlik ile nasıl bir denge kurabilecekleri sorgulandı.

“Hz. Peygamberin Psikososyal İyileştirme ve Denge Yaklaşımı” konusu, insanın iç dünyasına açılan bir kapıydı. Kırılmış bir ruhun nasıl onarılabileceği, yalnızlaşmış bir bireyin nasıl yeniden denge bulabileceği, peygamberî örnekler üzerinden değerlendirildi.

Eğitim başlığı altında “Eğitimde Peygamberi Metot” ele alındı. Burada eğitim, bilgi aktarmaktan ibaret bir süreç olarak değil; insanın insana temas ettiği, karakterin şekillendiği bir inşa süreci olarak ortaya kondu.

“Peygamber Efendimiz’in (sav) Çocuk Eğitimindeki Metot ve İlkeleri” ise bu inşanın en hassas alanına odaklandı. Çocuğa yaklaşımın, geleceğe yaklaşım olduğu; sevgi, sabır ve anlayışın bu sürecin temelini oluşturduğu vurgulandı.

“Ashâb-ı Suffe ve Nebevî Eğitim Modeli” başlığı, tarihten bugüne uzanan bir eğitim örneğini gündeme taşıdı. İmkânların sınırlı olduğu ama ufkun genişlediği bir ortamda yetişen insanların, nasıl kalıcı etkiler bıraktığı üzerinde duruldu.

“Efendimizin Seferleri” konusu, sadece askerî bir tarih anlatımı olarak değil; strateji, liderlik ve ahlaki duruşun birlikte değerlendirildiği bir çerçevede ele alındı. Bu seferler, insanın kendi sınırlarını aşma mücadelesinin de bir yansıması olarak okundu.

“Bir Arada Yaşamanın Peygamberi Modeli: Medine Vesikası” başlığında ise Medine toplumu örneği üzerinden, farklılıkların bir çatışma unsuru değil, bir arada yaşamanın zenginliği olarak nasıl değerlendirilebileceği ortaya kondu. 

Son olarak “Peygamberimizin Barış Diplomasisi: Hudeybiye’den Günümüze” konusu ele alındı. Hudeybiye, yüzeyde bir geri adım gibi görünse de, derinlikte uzun vadeli bir kazanımın kapısını aralayan bir örnek olarak değerlendirildi.

Sempozyum boyunca dikkat çeken en önemli husus, gençlerin konularına olan hâkimiyetleri kadar, bu konuları içselleştirmiş olmalarıydı. Zaman zaman seslerin titremesi, cümlelerin yarım kalması, gözyaşlarının konuşulanların önüne geçmesi, bu sürecin sadece akademik bir çalışma olmadığını açıkça gösteriyordu. Bu, aynı zamanda bir bağ kurma, bir yakınlaşma, bir etkilenme süreciydi.

Bu noktada Hocaefendi’nin işaret ettiği “reçete” anlayışı, programın görünmeyen omurgasını oluşturuyordu. İnsan, sorunlarına çözüm ararken çoğu zaman uzaklara yönelir. Oysa en temel kaynak, çoğu zaman göz ardı edilir. Hz. Peygamber’in (sav) hayatı, bu anlamda bir eczane gibidir; her derdin karşılığı orada, ama insan çoğu zaman o raflara bakmayı ihmal eder. Nitekim Hocaefendi bu hakikati şu sözleriyle ifade eder: “Bütün bunlar ile sürekli gel-gitler yaşayacağız; o duygular bizi hırpalarken, hemen beri tarafta bu türlü reçeteleri elimize alarak Cenâb-ı Risâlet-penâhînin eczanesine müracaat ederek, Yâ Rasûlallah! Benim böyle bir derdim var; efendim, bunun reçetesi nedir? falan diyeceğiz. O da belki diyecek ki: Sen benim Siyer’imi okumadın mı?!.”

Bu yüzden dile getirilen “sen benim Siyer’imi okumadın mı?” ifadesi, bir serzenişten çok bir yönlendirme olarak anlam kazanmaktadır. Bu, insanı yeniden kaynağa, yeniden başlangıca çağıran bir sorudur; modern zamanların dağınıklığı içinde unutulan o asli istikameti yeniden hatırlatan, kalbi ve zihni aynı merkeze toplayan bir davettir.

Stuttgart’ta gerçekleştirilen bu Efendimiz (sav) Sempozyumu, sadece bilgi aktarılan bir program olmadı. Bu çalışma, gençlerin geçmiş ile bugün arasında bir köprü kurma çabası olarak ortaya çıktı. İçinde hem düşünceyi hem duyguyu taşıyan bu süreç, katılımcılar üzerinde kalıcı bir etki bıraktı.

Ve belki de en önemlisi şuydu:
O gün orada, sadece bir Peygamber (sav) anlatılmadı.
Bir hayat, yeniden anlaşılmaya çalışıldı.

Yorum : İsmet Macit

NEBEVÎ MODELİN GÜNÜMÜZE YANSIMALARI: STUTTGART SEMPOZYUMU yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Toplumların manevi dinamizmini ayakta tutan en önemli unsurlardan biri, karşılık beklemeksizin sorumluluk üstlenen ve bu sorumluluğu istikrarlı bir şekilde sürdüren adanmış ruhlu şahsiyetlerdir. Hasan Kılıçarslan, nam-ı diğer Hasan Dede, bu hakikatin yaşayan bir timsali olarak; hizmet ahlâkını hayatının merkezine yerleştirmiş, aksiyon, disiplin ve fedakârlığı şahsında bütünleştirmiş müstesna bir örnek olarak karşımıza çıkmaktadır.

Onun hayatında en dikkat çeken hususlardan biri, hizmetteki öncülüğü ile maddi beklentiler karşısındaki mesafeli duruşu arasındaki dengedir. O, hayırda yarışın güzel bir timsali olmuş, Kur’an hizmetinde gecesini gündüzüne katmış müstesna bir insandı. Bu hali, onun ihlâs temelli bir anlayışa sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Bu adanmışlığın en somut tezahürlerinden biri, başkentte kurulan bir kolej sürecinde görülmüştür. Mustafa Amca, Arif Hoca ve Mahmut Abi ile birlikte yoklukların içinden bir eğitim yuvası inşa etmeye koyulduklarında, ellerinde neredeyse hiçbir maddi imkân yoktu. Gündüz kalıplardan çıkan eğri çivileri topluyor, gece onları tek tek düzelterek ertesi gün yeniden kullanıma sunuyorlardı. Çivi alacak imkânın dahi bulunmadığı bu süreçte, onların en büyük sermayesi sarsılmaz iradeleri ve eğitime adanmış gönülleriydi.

Aylar ve yıllar süren bu gayret, kapı kapı dolaşıp gönülleri harekete geçiren bir hizmet seferberliğine dönüştü. Nihayetinde, binlerce insanın yetişeceği bir eğitim müessesesi vücut buldu. O müesseseden yetişenler, dünyanın dört bir yanında birer umut ve ışık oldular.

Hasan Amca’nın şahsiyetinde öne çıkan bir diğer husus ise aksiyon ile tefekkür arasındaki dengedir. O, sadece sahada koşan bir gönüllü değil; aynı zamanda okuyan, düşünen ve çözüm üreten bir fikir insanıdır. Tekliflerde bulunur, sorumluluk alır, istişare neticesinde alınan kararlara büyük bir teslimiyetle bağlı kalırdı. Bu yönüyle o, hem istişarenin hakkını veren hem de kardeşliğin hukukunu koruyan nadide şahsiyetlerden biriydi.

Hizmet onun için bir görev değil, bir hayat biçimiydi. Geri durmayı bilmez, yükten kaçmaz; aksine yük arardı. Ve en dikkat çekici tarafı şuydu: Bunca gayretin içinde en küçük bir yorgunluk emaresi göstermezdi. Sanki kalbi, hizmet ettikçe dinlenen bir sırra sahipti.

Onun hayat tarzı aynı zamanda derin bir kanaat ve zühd anlayışını yansıtmaktaydı. Son derece iktisatlı yaşar, israftan titizlikle kaçınır, adeta bir fakir hassasiyetiyle hayatını sürdürürdü. Dünya adına bir iddia taşımayan bu duruş, onun sözlerinden çok yaşayışıyla örnek olmasını sağlamıştır.

Sosyal ilişkilerinde son derece duyarlı bir insandı. Anadolu’nun bir köşesinden üniversite kazanıp gelen bir öğrenciye kalacak yer bulmak için gece gündüz uğraşır; maddi imkânı olmayanlara burs temin etmeye çalışır; taşınma gibi zor zamanlarda ailelerin yanında olurdu. Kimin neye ihtiyacı varsa, yolu bir şekilde ona çıkar; onun varlığı insanlara güven verirdi.

O, yalnızca yardım eden değil; insanın yükünü omuzlayan, onu yalnız bırakmayan bir karaktere sahipti. Aynı zamanda çevresindekileri harekete geçiren, onları motive eden ve birlikte yürümeye sevk eden bir öncüydü. Onun bulunduğu yerde bir canlılık, bir hareket ve derin bir güven hissi oluşurdu.

Hayatı boyunca adeta durmayı bilmeyen bir gayretin temsilcisi oldu. Programlara karşı gösterdiği hassasiyet, dakikliği ve disiplin anlayışıyla örnek teşkil etti. Onun herhangi bir programa geç kaldığına dair bir hatıraya rastlamak neredeyse mümkün değildir.

Pratik zekâsı ve çözüm odaklı yaklaşımı sayesinde karşılaştığı meselelerde hızlı ve etkili adımlar atar, bulunduğu hizmet ortamına ciddi bir verimlilik kazandırırdı.

Hasan Amca denildiğinde akla yalnızca bir isim değil; hizmet, sadakat, vefa, disiplin ve başkası için yaşama ideali gelmektedir. Onu tanıyan herkesin hakkında hüsn-ü şehadette bulunması, geride bıraktığı izlerin ne kadar derin olduğunu göstermektedir. Yüzlerce, binlerce insanın hayatına dokunmuş; fakat bütün bunları büyük bir sessizlik içinde yapmıştır.

92 yıllık ömrünü böylesi bir adanmışlıkla geçiren Hasan Amca, nihayet Hakk’ın rahmetine kavuştu. Ancak geride büyük sözler değil, büyük bir örneklik bıraktı. Onu tanıyanlar için artık bir hatıra değil, bir ölçü hâline geldi.

Onların yokluk içinde attıkları tohumlar, bugün dünyanın dört bir yanında meyve veren bir hizmet ormanına dönüşmüş durumdadır. Atılan tohumların boşa gitmediği, dikilen fidanların mutlaka meyve verdiği hakikati, onun hayatında bütün açıklığıyla müşahede edilmektedir.

Bugün onun ardından söylenebilecek en doğru söz belki de şudur: O, sessiz ama derin akan bir nehir gibiydi. Gürültü yapmadan yol aldı, geçtiği her yeri bereketlendirdi.

“İnsan sevdikleriyle beraberdir” (Buhari, Edeb 96) hadisinin bir tecellisi olarak, onun gibi güzel insanlarla birlikte olmayı niyaz etmek, bu örnek hayatın bizlere bıraktığı en anlamlı dualardan biridir.

Rabbim rahmet eylesin. Mekânı cennet, makamı âli olsun.

Hasan Kılıçarslan: Sessiz Kahramanlığın Adı | Mehmet Yıldız  yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Onun ‘mühim ve müdhiş bir suâl’ vurgusu ile başladığı konunun esası şöyledir:“Neden ehl-i dünya , ehl-i gaflet , hattâ ehl-i dalâlet ve ehl-i nifâk rekabetsiz ittifâk ettikleri hâlde; ehl-i hak ve ehl-i vifâk olan ashâb-ı diyânet ve ehl-i ilim ve ehl-i tarîkat, neden rekabetli ihtilâf ediyorlar?”

Bu meseleyi, ‘Yirminci Lema’ bölümünde yedi alt başlıkta analiz edilir. İlgili sorunun, sebepleri ve çözümleri tek tek sıralanarak cevaplanır.

İhlâs, metinde en kilit bir kriterdir. Çünkü ihlâs ittifakı, ihlassızlık ihtilafı netice verir. Bu ihlâs düşüncesi, yazının hem ekseni hem ana tezidir.

Şimdi ihlâs  hakkındaki bu derin analitik yaklaşımların bazı kısımlarına kısaca temas edelim:

Maddî ve Manevî Beklentiler

İlk olarak, “Maddî ve mânevî her bir ücrete çok eller uzanabilir. O noktadan müzâhame ve rekabet tevellüd edip; vifâkı nifâka, ittifâkı ihtilâfa tebdil eder.”denilerek, insanların dünyevî ve uhrevî kazanç peşinde koşarken hak yolundaki ittifakı nasıl bozabilecekleri ortaya konur.

Düşülen bu dehşetli ihtilaf durumuna bir çözüm olarak “İşte bu müdhiş marazın merhemi, ilâcı ihlâstır. Yani hakperestliği nefisperestliğe tercih etmekle ve hakkın hatırı, nefsin ve enâniyetin hatırına galib gelmekle…” denilerek, samimiyet ve ihlâsın önemini vurgulanır.

Özetle, hak ve hakikat yolunda gerçek birlik, kişinin kendi nefsini ve hevasını geri planda tutmasıyla başlar. Bu tespitin tedavisinde, öncelikle ihlâs prensibinin, beklentisizlik, istiğna, adanmışlık ve hakperestlik boyutuna vurgu yapılır.

Bencillik ve Üstünlük İddiası

İkinci sebepte ise, “Belki hodgâmlık ve enâniyet varsa, kendini haklı ve muhâlifini haksız tevehhüm ederek, ittifâk ve muhabbet yerine, ihtilâf ve rekabet ortaya girer. İhlâsı kaçırır, vazifesi zîr u zeber olur.” denilerek, bencillik ve üstünlük iddiasının ihtilafı nasıl tetiklediğine dikkat çekilir.

Bu darmadağın durumdan çıkışa çözüm olarak dokuz madde sayılır. “Ve ehemmiyetsiz rekabetkârâne hissiyâtını terk etmekle ihlâsı kazanır, vazifesini hakkıyla îfâ eder.” denilerek noktalanır.

Hak yolunda birlik ve dayanışmanın, inayetin ve muvaffakiyetinin gelmesine önemli bir vesile olduğunu da ifade edilir.

İnsan nefsini geri planda tutup, kardeşleriyle samimiyetle birleştiğinde, Allah o hizmete bereket ve başarı ihsan eder düşüncesi anlatılır.

Temelde altı çizilen hususlar, vahdet, muhabbet, uhuvvet ve müsbet harekettir.

Görev Şuurundaki Eksiklik

Üçüncü bir sebep olarak, “Ehl-i hidâyeti, ulüvv-i himmetten sû-i istimâle ve dolayısıyla ihtilâfa ve rekabete sevk eden, âhiret nokta-yı nazarında bir haslet-i memdûha sayılan hırs-ı sevab ve vazife-i uhreviyede kanaatsızlık cihetinden ileri geliyor.” tespitinde bulunur.

Bu virüsün ilacı ise çok nettir: “Vazifeni yap, Allah’ın vazifesine karışma.” altın ilkesidir.

Herkes kendi görevine odaklanmalı ve başkalarının işine müdahale etme arzusundan uzak durmalıdır. Böylece gereksiz rekabet ve anlaşmazlıklar önlenir.

Ana unsur, keyfiyet endeksli bir kemiyet dengesi, zafere değil sefere kilitlenme, sonuç yerine süreç odaklanma şeklinde özetlenebilir.

Gurur ve Dengesizlik

Dördüncü sebebe gelince o, “Ehl-i hidâyet, …enâniyetten tecerrüt edemedikleri için, ifrat ve tefrit yüzünden, ulvî bir menba-ı kuvvet olan ittifâkı kaybedip, ihlâs da kırılır ve vazife-i uhreviye de zedelenir.” düşüncesini paylaşır. Ayrıca, aşırılık ve dengesizliklerin ittifakı zedeleyerek ihtilafa neden olduğuna işaret edilir.

Bu manevi hastalığın önlenmesi için merhem olarak “Tarîk-i hakta gidenlere refâkatle iftihar etmek…” ölçüsüyle başlanır ve bir dizi reçete sunulur.

Esasına bu reçete ile verilen ahlaki mesaj şudur: Hak yolunda yürüyen kardeşlerine kıskançlık, gurur veya üstünlük gözüyle bakma. Yolda yol arkadaşınla beraber yürürken, onların kabiliyetlerini takdir et ve faziletlerini onur vesilesi olarak gör.

Hak Kuvvetinin Görülmemesi

Beşinci sebepte, “İşte ehl-i hak, ittifâktaki hak kuvvetini düşünmediklerinden ve aramadıklarından, haksız ve muzır bir netice olan ihtilâfa düşerler.” denilerek, hak yolunda güç birliğinin farkına varılmamasının ihtilâfa yol açtığını belirtir.

Bu problemin çözüm formülü ise tevazu ve fedakârlıkla ifade edilir: “…Kemâl-i zaaf ve acz ile, o ehl-i hakkın kafilesine fedâkârâne, samimâne iltihâk etmektir; şahsiyetini unutmakla riyâ ve tasannudan kurtulup, ihlâsı elde etmektir.”

Kendi benliğini geri plana alan kişi, riyâ ve üstünlük iddiasından kurtulur, ihlâsı güçlenir ve birlik sağlanır. Kainat kanunlara tabilik, sünnetullaha riayettir. İradelerin hakkı verilerek, ihtilâf değil ittifâk adına ihlâsa sarılmak adetullahın gereğidir.

Zamanın Etkin Kullanılmaması

Altıncı sebepte, “Hakikî sermaye olan vaktini bir meseleye sarf etmediği için, meslekdaşlarıyla ittifâkı muhkemleşmiyor.” denilerek, zamanın doğru yer ve yönde kullanılmamasının birlik ve dayanışmayı zayıflattığını ifade edilir. Dağınıklık, hedefe odaklanamamak, vakti israf etmek bir tür ruhî rahatsızlıktır.

Bu hastalığın çaresi ise şu sözlerle açıklanır: “Bu müdhiş maraz-ı ihtilâfa karşı birbirinizin kusurunu görmeyerek, yekdiğerinizin ayıbına karşı gözünüzü yumunuz!”

Kısaca hak yolunda yürüyenler, zamanını boş şeylerle tüketmemeli, birbirlerinin eksiklerinin ıslahına çalışmalı ve affedici olmalıdır. Böylece samimiyet ve dayanışma güçlenir. İhlâs ile ittifâk korunurken ihtilâf bertaraf olur.

Rekabetin Yanlış Yorumlanması

Son olarak yedinci sebepte ise, “Ehl-i hakikat, hakikatten gelen ulüvv-i cenâb ve ulüvv-i himmet ve tarîk-i hakta memduh olan müsabakayı tam muhâfaza edemediklerinden ve nâehillerin girmesi yüzünden bir derece sû-i istimâl ettiklerinden…” denilerek tamamlanır bu bölüm.

Hak yolundaki rekabetin yanlış kullanıldığını vurgulanır. Biricik doğru istikametin “Bu marazın çâre-i yegânesi: Nefsini ittiham etmek ve nefsine değil, daimakarşısındaki meslekdaşına tarafdar olmak…” şeklinde olduğu söylenir.

İnsan kendi nefsini eleştirip, başkalarının haklarını gözettiğinde, ihlâs korunur ve birlik içinde hizmet etmek mümkün olur. Buna kendine karşı savcı, kardeşine avukat gibi muamelede bulunmak denebilir. Dahası bu reçetede liyakat ve ehliyetin altı çizilir.

Sonuç

Hak yolunda yürüyen insanların arasındaki ihtilâf meselesi yalnızca dış şartlarla açıklanabilecek bir durum değildir. Bu mesele daha çok insanın iç dünyasıyla ve ihlâs derecesiyle yakından ilişkilidir.

Buna karşılık ortaya konulan çözüm yolu, son derece açık ve merkezî bir ilkeye dayanır: İhlâs ve rıza.

İhlâsın özü; kişinin nefsini geri plana alması, hakikatin hatırını kendi hatırından üstün tutması, kardeşlerinin faziletleriyle iftihar edebilmesi ve hizmeti şahsî menfaatlerden arındırabilmesi demektir.

Rıza ve ihlâs anlayışı geliştiğinde, rekabet yerini tesanüde, ihtilaf yerini ittifaka, enâniyet ise yerini uhuvvete bırakır. Hak yolunda yapılan hizmetlerin kalıcı ve bereketli olmasının yolu da buradan geçer. Rıza sonuçtan hoşnutluk, ihlas ise her aşamadaki duruluktur.

Birlikten doğan manevî kuvvet, tek tek fertlerin gücünden çok daha büyüktür. İnsan kendi nefsini sorgulayıp kardeşine karşı hüsn-ü zanla yaklaşabildiğinde, hem ihtilâfın kapıları kapanır hem de ortak gayeye doğru daha sağlam adımlar atılır.

İdeal olan, ittifâkı güçlendiren ihtilâfı zayıflatan en sağlam ahlâkî zemini aramaktır. İnsan böyle bir anlayışı benimsediğinde, hak ehli arasındaki birlik yalnızca bir arzu değil, aynı zamanda mümkün ve sürdürülebilir bir hakikat hâline gelir.

Bütün bu analitik tespitler ve teklifler, hak yolunda ittifâk kuramamanın ve ihtilâfınkökenlerini derinlemesine gösterir. Aynı zamanda çözümleri de cesaretle ve açıkça ortaya koyar.

İhlâs ve samimiyet, ittifâk duvarını örmenin ve ihtilâf zehrini önlemenin panzehiridir. Hasılı uhuvvet ilkeleri nasıl hizmet yapılması gerektiğini, ihlas prensipleri ise niçin hizmet edilmesini cevaplar.

Selim Gül

İttifâk ve İhtilâf yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Bayram günlerinde vicdanlarımızda yer yer muvakkat tatlı bir hicran, zaman zaman da zevkli bir dâüssıla duyar ve yaşarız. Şimdilerde bazı bayramlar bizim için, sanki hüzün ve zevk berzahında yaşanıyormuş gibi; bir yandan en ulvî hislerle ruhlarımızı coştururken, diğer yandan da gönüllerimize âdeta keder ve tasa pompalamakta.. Hemen hepimiz o günlerde hem sevinmek hem de ağlayabilmek için, ruhumuzun bütün derinlikleriyle açılarak, bir zamanlar kaybettiğimiz Cennetlerin burukluğunu duyduğumuz aynı anda, ileride ulaşacağımıza inandığımız firdevslerin hülyalarıyla da kendimizden geçeriz.. yani gözlerimiz bahar bulutları gibi yaşlar dökerken, ruhlarımızda da sürekli Cennet yamaçları tüllenir. Evet, her şeye rağmen bayramların o cıvıl cıvıl hülya ve tahassür dolu canlılığı bize, sonbaharda da, kış ortasında da bulunsak, taptaze bir yeni bahar armağan ediyor gibi gelir. Hepimiz o aydınlık günlerde, tatlı bir hüzün, engin bir inşirah veya coşturan bir ümit, içimizi dolduran bir sevinçle yeniden diriliyor gibi oluruz. Oluruz da uğradığımız her yere, bizden evvel Hızır uğramış da seccadesini sermiş gibi, kendimizi bir “ba’sü ba’del mevt” atmosferinde buluruz.

Bayramlardaki nazlı sesler, ruhlardan kopup gelen tebessümler, her yerde genişletilmiş bir kardeşlik yaşanıyor gibi rastgele herkesle kucaklaşmalar, herkesle selamlaşmalar.. her yerde ikramlar, her bucakta ziyafetler ve tıpkı toy-düğün gibi dizi dizi tes’id merasimleri ve görkemli şehrâyinler hep iradelerimizin önünde cereyan eder ve bize âlemşümul bir kardeşlik adına neler neler fısıldar.!

Gönüllerimiz her zaman bayramları bir ihtiyaç hissiyle arar, biz de bu mübarek günleri bütün vâridâtıyla duymaya çalışırız.. tekbirlerle, tehlillerle coşar; istiğfarlarla iç âlemimizi yıkar.. her yanda tütüp duran neşe ve sevinçle kederlerimizi, tasalarımızı atar.. şifahî irfanımızın bir buudu sayılan na’tlar, ilâhiler ve münâcatlarla nefes alır verir ve bu velûd günlerde daha ne güftesiz besteler dinleriz. Hele duyguları, düşünceleri açısından milletimizin mânâ kökleriyle alâkalı olduğu kadar, aile yapısı, yurdu-yuvası itibarıyla da bizim dünyamıza açık bulunanlar bu renkli zaman dilimini bir başka duyar ve bir başka hissederler. Obalarında, çadır-çardak köşelerinde, minderler üzerinde veya kerevetler üstünde.. mütevazi evlerinde mangal veya sobalarının başında, alçak minderler üzerinde.. bahçelerinde ağaçların üfül üfül dalları altında yeşilin bağrında.. evlerinin geniş bir odasında veya köşklerinin, yalılarının ferahfeza salonlarında, yenilen yemek ve pastalarda, içilen çay, kahve ve şerbetlerde âdeta hep bayram duyulur, bayram hissedilir, bayram yenir, bayram içilir ve bayram soluklanır gibi olur. Bayramın o sımsıcak ve yumuşaklardan yumuşak ikliminde duyulan sesler, işitilen sözler, imanla doymuş ve oturaklaşmış gönüllere çarpıp geçerek gidip ta şanlı geçmişimizin derinliklerine ulaşır ve orada bizi her biri cihan değerinde tedailerle buluşturur!

Bayramların herkese açık o müsamahalı saat ve dakikalarında her şeyde ayrı bir neşe ve sevince ulaşan çocuklar, gece yarılarına kadar bayramduygusuyla oturur-kalkar, bayram müsamahasıyla güler-oynar; cıvıl-cıvıl seslerini duyurabilme emeliyle daldan dala seken ve her dalda çevresine ayrı bir nağme salan bülbüller gibi yorulup bitkin düşünceye kadar akla hayale gelmedik oyunlar sergiler ve bizlere bayram içinde ayrı bir bayram daha yaşatırlar.

Bayramlar, bütün insanî münasebetlere en pratik bir vesile, bütün ledünnî zevklere en müsait bir zemin, kitleler hâlinde sevişip kaynaşmaya en münasip bir vasat ve ebediyetleri duyup-yaşamaya da en elverişli bir sahne gibidirler. Hepimiz onun, o masmavi dakikalarında, meşru cismanî hazların yanında fikir ve his ziyafetlerinden de nasibimizi alır ve ruhumuzun armonisini dinleriz. Hele ibadet ü taatin duyularak eda edildiği, tekbirlerin, tehlillerin her yanı sardığı ve bayram o kendine has havası, nazı, tadı ve şivesiyle gelip dalga dalga gönüllerimize aktığı, akıp ruhlarımızı uhrevîliğe gark ettiği zaman, artık sanki bizi dünyanın fâni ve zâil yüzüne bağlayan kayıtlar bir bir çözülüyor gibi olur ve kendimizi âdeta bir başka derinliğin insanları sanırız. Sanırız da, yıllardan beri bayrama susamış gönüllerimize, bayramda neşeyle köpüren her dakika, sağanak sağanak rahmet gibi üzerimize boşalır; kurumaya yüz tutmuş ruhlarımızın her yanını sular ve sinelerimizin derinliklerinde uyuyan bin bir ümit ve teselli çiçeklerine sûr olur, hayat üfler.

Biz, hemen her zaman, bayramları, inanmış insanların uhrevî zevkleri, köpük köpük iştiyakları, dinme bilmeyen merakları ve ölümsüz beklentileriyle karşılar, duyar.. ve kim bilir kaç zevki birden idrak ederiz? Doğrusu inanan gönüllerin, bayramları yaşarken, tam olarak neler hissettiklerini, neler duyup neler düşündüklerini anlayıp söylemek mümkün değildir. Zira hayatın, ukba tecellileri içinde temiz sinelere boşalttığı hissi, zevki anlamak için en az o sineler kadar bu gizli esintileri duyup yaşamak şarttır.

Bayramlarda mü’minlerin lahutileşen dengeli hareketlerinde, vakarla tüllenen davranışlarında, mânâlı derin bakışlarında, vefalı ve samimiyet tüten sözlerinde hep Cennet muhaverelerindeki o büyülü üslup sezilir. Evet, vazife ve sorumluluklarını yerine getirerek bayram zevkine ve bayram duygusuna uyanmış bu insanlar, öyle bir olgunluk ve enginlik sergilerler ki, her zaman bakışlarında lahutî bir derinlik, hareketlerinde büyüleyen bir ciddiyet, sükûtlarında ürperten bir veraîlik ve tebessümlerinde de sımsıcak bir letafet tüllenir durur. Hemen herkes derecesine göre bayramın bu sihrinden nasibini almıştır ve her inanmış çehrede bunu görüp duymak da mümkündür. Mümkündür zira çoğu okumamış ve ciddî bir terbiyeden de geçmemiş bu insanlar, tekyenin, zaviyenin, mektebin, medresenin bütün vâridât ve müktesebatını temsil ediyor gibi her zaman bir zenginlik sergiler ve bir ruhanî derinlikle oturur kalkarlar. Bunların çoğu o kadar rabıtalı, o kadar itinalı ve o kadar yürektendirler ki, sanki bunlar sıradan birer insan değil de, her biri şanlı geçmişimizin bütün değerlerini taşıyan, tartan hassas birer terazi ve asırlar boyu toplanıp bir araya gelmiş bir dünya hazinesinin billurdan canlı mahfazaları gibidirler. Onların davranış ve tavırlarında, üslup ve edalarında Cennet meyvelerinin lezzetini, firdevs yamaçlarının sükûnetini, Allah cemalini müşâhedenin halâvetini duyuyor gibi oluruz. Onların her şeye derin bir alâka ile konup kalkan bakışları, her meselede sağlam düşünce yapıları, ruhlarının derinliklerinde hâlâ hayatiyetini devam ettiren bir mânâ kökünün var olduğunu gösterir.. gösterir ve gönüllerimize geçmişin gururunu, geleceğin de ümidini fısıldar. Bu insanların hepsi, tevazu ile onurun, mahviyet ile izzetin, emniyet ile hüznün, neşeyle temkinin halitası bir ruh hâletini paylaşır ve başka milletlerde görülmedik bir mükemmeliyet ortaya korlar. Bunların umumî görünümlerinde hem ebedî bir millet olmanın gizli renkleri hem de Kur’ân’a uyanmış, Kur’ân dinlemiş olgun ruhların vakar ve ciddiyeti nümâyândır. Bunları bazılarımız hissetmesek bile, bu böyledir; her zaman onların bakışlarından akıp ruhlarımıza dökülmekte ve sözsüz, bestesiz bir enstrümandan yükselen nağmeler gibi ruhumuzun derinliklerinde yankılanmaktadır.

YEŞEREN DÜŞÜNCELER

Bayram | M.FETHULLAH GÜLEN yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Bayramlar; sevinç, eğlence, yiyip-içme ve neşelenme günleridir. Müslüman olarak mutluluk ve sevincimize esas olacak iki büyük dinî bayramımız var: Ramazan ve Kurban bayramı.

Ramazan ayında oruç tutma vazifesinin sona erdiği, şükür olarak yenilip içilmesi gerektiği için yaptığımız bayrama îdül-fıtr, yani ramazan bayramı denilir. Kurban keserek hem muhtaçların sevindirildiği hem de Rabbin rızasını kazanmanın ümit edildiği bayram da îdül-edhâ, yani kurban bayramıdır.

Müslümanlar Mekke döneminde ne Ramazan ne de Kurban bayramı kutlamamışlardır. Zaten Mekke’nin zorlu şartlarında Kurban ibadeti de oruç ibadeti de yoktur. Müslümanların kendi iradeleriyle müstakil hareket etme imkânı buldukları Medine’de hicretin ikinci yılından itibaren Ramazan ve kurban bayramları kutlanmaya başlanmıştır.

Bir ay boyunca şartların zorluğunu, günün uzunluğunu dikkate almadan, sırf Allah’ın rızasını kazanmak için oruç tuttuk. Ramazan ayına, gelecek sene tekrar buluşma umuduyla veda ettik. İşte şimdi bayramdayız ve nefsimizle yaptığımız bu bir aylık mücadeleyi kazanmanın şükrünü eda ediyor, bu vesileyle Allah’ın rahmetine nail olma ümidinin neşesini taşıyoruz.

Biz, oruçtan kurtulduğumuz için değil, oruç tutarak Allah’a şükür borcumuzu yerine getirebildiğimiz için bayram ederiz. Evet, Ramazan bayramına bir yönüyle “şükür” bayramı da diyebiliriz. Eski alfabemizde “şükür” ile “şeker”in aynı yazılması da işin bir cilvesidir. Esasen Ramazan bayramına “şeker bayramı” denilmesi, hem şükürle hem de bu bayramda hurma, tatlı, vb. şeylerin eskiden beri ikram edilmesiyle irtibatlıdır. Dolayısıyla “ramazan bayramı” kavramını hayattan çıkarıp zihinlerden silmemek kaydıyla “şeker bayramı” diyenlere karşı savaş açmaya gerek yoktur…

“Oruç bitti. Vazifemizi yaptık. Bundan sonra istediğimiz gibi, ölçüsüz, sınırsız yaşayabiliriz.” gibi düşünceler aklımıza gelebilir. Ancak Müslüman olarak istediğimiz gibi serbestçe yaşayacağımız yerin ahiret hayatı olduğunu biliyoruz. Burası sınırlı ve sonlu bir dünyadır. Sonu olan bir dünyada ölçüsüz yaşamak, sonsuz dünyayı kaybetmenin sebebi olmamalı deyip Ramazan’dan sonra da ahiret hayatını kazanacak amellere devam etmeli, bizi Rabbimizden uzaklaştıracak şeylerle aramıza mesafe koymalıyız.

Efendimiz’in (aleyhi ekmelü’t-tehâyâ) bayramı

Allah Resûlü (as) hicretten sonra, Medineli Müslümanların, kaynağı İran kültürü olan iki bayram kutladıklarını, bunlar vesilesiyle neşelenip eğlendiklerini görmüştü: Nevruz ve Mihricân. Nevruz, bilindiği üzere bahar bayramıdır. Mihricân ise sonbaharın başlangıcını temsilen kutlanılıyordu. Medineliler aynı şekilde Yahudilerin bazı bayramlarını da taklit ediyorlardı. Mü’minlerin bayramları da kendi kültür ve uygulamalarından çıkması adına Allah Resûlü (s.a.s.):

إِنَّ اللهَ قَدْ أَبْدَلَكُمْ بِهِمَا خَيْرًا مِنْهُمَا: يَوْمَ الْأَضْحَى، وَيَوْمَ الْفِطْرِ.

“Allah, bayram olarak kutladığınız bu iki günü daha hayırlı iki günle, kurban ve ramazan bayramlarıyla değiştirmiştir.” buyurdu. (Ebû Dâvûd, Salât 245; Nesâî, Salâtü’l-îdeyn 1) Evet, Ramazan ve Kurban bayramları Müslümanlara mahsus bayramlardır. Bu bayramları Müslümanca kutlamak için de Efendimiz’in tavsiye ve uygulamaları bizim için hayati önem taşır.

Berâ b. Âzib (radıyallâhu anh) Allah Resûlü’nün (aleyhissalâtu vesselam) bayram günü hutbesinden bir bölüm nakleder: Buna göre Resûl-i Ekrem Efendimiz, bayram hutbesinde,

إِنَّ أَوَّلَ مَا نَبْدَأُ مِنْ يَوْمِنَا هَذَا أَنْ نُصَلِّيَ…

“Bu bayram günümüzde yapacağımız ilk şey bayram namazını kılmaktır.” (Buhârî, Îdeyn 3; Müslim, Edâhî 7) buyurarak bayramı kutlama adına bayram namazının önceliğine işaret eder. Bayram, yeme-içme ve eğlenme günü olsa bile, ibadet ü taat ona rengini katıp onu derinleştirir.

Allah Resûlü (s.a.s.) tarafından bayram gecelerinin ihya edilmesi de tavsiye edilmiştir. Dini gün ve gecelere baktığımızda, günün akşam namazıyla başladığını görüyoruz. Dolayısıyla bayram yapacağımız günün öncesindeki gece artık Ramazan bitmiş, Şevval’in ilk günü, yani bayram başlamıştır. Yatsı ve sabah namazları için camiye gidip bu namazları cemaatle kılmak, bayram gecesini ihyâ adına en önemli vesilelerdendir. Şimdi, Efendimiz’in, Bayram gecelerinin ibadetle ihyâsını tavsiye ettiği hadisi görelim:

عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ

مَنْ قَامَ لَيْلَتَيِ الْعِيدَيْنِ مُحْتَسِبًا لله، لَمْ يَمُتْ قَلْبُهُ يَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ.

Ebû Ümâme’den (radıyallâhu anh) rivayet edildiğine göre,

Resûl-i Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:

“Kim sevabını Allah’tan umarak (ve sırf O’nun rızasını kazanmak için) Ramazan ve Kurban bayramının iki gecesini ibadetle ihyâ ederse kalblerin öldüğü gün onun kalbi ölmez, ölmeyecektir.” (İbn Mâce, Sıyâm 68)

Saadet asrında bayram namazları musallada, yani daha kalabalık grupların katılabileceği, şehrin dışında açık arazide kılınırdı. Allah Resûlü (s.a.s.) bayram namazlarına yürüyerek gider, yine yürüyerek dönerdi. Bundan hareketle gidilecek cami çok uzak değilse, bayram namazına yürüyerek gitmenin sünnet olduğu söylenebilir.

Efendimiz’in bayram günü uygulamalarından dikkat çeken bir şey de namazdan dönerken başka bir yol kullanması, giderken kullandığı yolu tercih etmemesiydi. Allah Resûlü (s.a.s.) mescid yolunda karşılaştığı insanlarla da bayramlaşırdı.

Allah Resûlü’nün (aleyhisselam) “biz Müslümanların bayramları”dır dediği günlerde meşru ölçüler içinde eğlenceye de yer vardır. Yine O’nun ifadesiyle “Bu günler yeme içme günleridir.”

Bayram günlerinde, düşman ve baskın tehlikesi yoksa, silah taşınması hoş karşılanmaz. Zaten gösteriş için, başkalarını rahatsız edecek şekilde silah taşımak mekruh kabul edilmiştir.

Ramazan bayramının ilk günü oruç tutmak haramdır. Bir gün önce mazereti olanlar dışında oruç tutmamak haramken o gün oruçlu olmanın haram oluşu dikkat çekicidir. Önceki gün Allah için yiyip içmeyen Müslümanlar, bayramda da Allah’ın rızasını umarak yiyip içmeli, birbirlerinin ikramını reddetmemelidir.

Bayramda ne yapılır?

Allah Resûlü (aleyhisselam) ve O’nun yolundan gidenlerin bayramda yaptıklarına baktığımızda bayramın farkını görürüz. Bayramın diğer günlerden farkını gösterecek şekilde önceden bayram hazırlığı yapılır, yapılmalıdır.

• Temiz ve güzel elbiseler giyilir.
• Gusül abdesti alınır.
• Namazdan önce Peygamber Efendimiz’in yaptığı gibi hurma, şeker vb. tatlı bir şeyler yenilir.
• Yaşı uygun olan çocuklarla beraber bayram namazına gidilir.
• Namaz yolunda dua ve tekbirler unutulmaz.
• Özel bir sebepten dolayı çok uzak bir mescid tercih edilmediyse namaza yürüyerek gidilir.
• Namazdan sonra eve dönüş farklı bir yoldan yapılır.
• Dost ve akrabalar ziyaret edilir, hediyeler verilir.
• Dargınlar barışır, barıştırılır.
• Fitre zaten namazdan önce verilmiştir; Bayramda da ihtiyacı olanlara sadaka verilir.
• O gün daha fazla tebessüm edilip hep güler yüzlü olunur.
• Bayram günü Müslüman bir toplumda yaşandığı için, tanınan tanınmayan herkes tebrik edilir. Zira sahabe-i kiram bayramda karşılaştıkları zaman, “ تَقَبَّلَ اللهُ مِنَّا وَمِنْكُمْ – Allah sizden ve bizden bayramımızı ve salih amellerimizi kabul buyursun” diyerek birbirlerini tebrik ederlerdi. İfadeler farklı olabilir ama esas olan bayramda Müslümanların birbirini tebrik etmesidir.

Neşe ve sevinç günleri olan bayramlarda meşru ölçüler içinde eğlenilir. Dinin haram saymadığı oyunlar oynanabilir. Zira, Allah Resûlü (aleyhissalâtu vesselam) bayram günü ezgiler söyleyen iki kız çocuğunu susturmak isteyenlere,

إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيداً وَهٰذَا عِيدُنَا

“Her milletin neşelenip eğlendiği bir bayramı vardır, bu da bizim bayramımız.” (Buhârî, Îdeyn 3; Müslim, Salâtü’l-îdeyn 16) diyerek müdahale etmiştir. Aynı şekilde Resûl-i Ekrem’in (aleyhisselam) bayram günleri mescidde mızrak-kalkan oyunu oynayanları, mü’minlerin annesi Hz. Âişe (r.anhâ) ile beraber seyrettiği de kaynaklarımızda zikredilmiştir.

Peygamber Efendimiz (aleyhissalâtu vesselam) Ramazan’da oruç ve teravihlerle zamanın değerini bilenlerin bayramdaki büyük kazancını şöyle anlatır:

عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَوْسٍ الأَنْصَارِيِّ ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

إِذَا كَانَ يَوْمُ الْفِطْرِ وَقَفَتِ الْمَلائِكَةُ عَلَى أَبْوَابِ الطُّرُقِ، فَنَادَوْا: اغْدُوا يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ إِلَى رَبٍّ كَرِيمٍ يَمُنُّ بِالْخَيْرِ، ثُمَّ يُثِيبُ عَلَيْهِ الْجَزِيلَ، لَقَدْ أُمِرْتُمْ بِقِيَامِ اللَّيْلِ فَقُمْتُمْ، وَأُمِرْتُمْ بِصِيَامِ النَّهَارِ فَصُمْتُمْ، وَأَطَعْتُمْ رَبَّكُمْ، فَاقْبِضُوا جَوَائِزَكُمْ،

فَإِذَا صَلَّوْا، نَادَى مُنَادٍ: أَلا إِنَّ رَبَّكُمْ قَدْ غَفَرَ لَكُمْ، فَارْجِعُوا رَاشِدِينَ إِلَى رِحَالِكُمْ، فَهُوَ يَوْمُ الْجَائِزَةِ، وَيُسَمَّى ذَلِكَ الْيَوْمُ فِي السَّمَاءِ يَوْمَ الْجَائِزَةِ.

Said b. Evs el-Ensârî’nin, babasından naklettiğine göre,

Peygamber Efendimiz (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:

Ramazan Bayramı sabahı melekler sokak başlarında durur ve şöyle seslenirler:

“Keremi ve lütfu bol olan Rabbinizin rahmetine koşunuz, ey Müslümanlar topluluğu! O, bugün bol iyilik ve ihsanda bulunacaktır. Bayram namazı yolunda olan ey Müslümanlar! Rabbiniz size bol bol mükâfatlar verecektir. Çünkü siz Ramazan boyunca gece ibadet etmekle, teravihle emrolunmuştunuz ve emri yerine getirdiniz. Gündüz oruç tutmakla yükümlüydünüz; orucu da tuttunuz ve Rabbinize itaat ediniz. Şimdi de ‘câizenizi/ödülünüzü’ alınız.”

Bayram namazı kılındıktan sonra bir münadi mü’minleri müjdeleyerek şöyle seslenir:

“Dikkat edin! Rabbiniz mağfiret edip sizi bağışladı, müjdeler olsun size. Doğru yolu bulmuş ve o yolda sebat etmiş kimseler olarak dönünüz. Bugün, mükâfat günüdür. Bugüne semâ âleminde ‘el-câize: mükâfat/ödül günü’ ismi verilmiştir.” (Taberânî, Mu’cemü’l-kebîr, 1/226)

Osman KARYAĞDI

Mü’minlere Büyük Ödül Günü: BAYRAM yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

İftar başlamadan önce Ramazan ayının anlamı ve orucun hikmeti hakkında kısa bir bilgilendirme yapıldı. İnsanların yüzlerinde merak, dikkat ve saygı vardı. Ramazan’ın yalnızca aç kalmak değil; sabrı, paylaşmayı ve insanın kendi iç dünyasına yönelmesini öğreten bir zaman olduğu uygun bir lisan ile aktarıldı.

Ardından salonu büyüleyici bir müzik doldurdu. Henüz altı yıl önce Almanya’ya mülteci olarak gelmiş genç bir kızımız çellosuyla sahneye çıktı. Tellerden yükselen her nota, sanki uzaklardan gelen bir hayat hikâyesini fısıldıyordu. Salon derin bir sessizliğe büründü.

Onun ardından bir başka genç kızımız piyanonun başına geçti ve Schopenhauer’in ruhunu taşıyan bir parçayı piyanonun tuşlarından kalplere taşıdı. Müziğin büyüsü öyle güçlüydü ki, dinleyiciler ellerindeki su şişelerini dökmeyi bile unuttu. Zaman sanki birkaç dakika için durdu.

Müziğin ardından sahneye bu kez yaklaşık beş yıl önce Almanya’ya gelen, henüz on altı yaşındaki bir delikanlı çıktı. Elindeki Taburî ile “Üsküdar’a Gideriken Aldı da Bir Yağmur” ezgisini çaldı. Ona eşlik eden bir çocuk doktoru -ki o da sekiz yıl önce Almanya’ya iltica eden bir akademisyen- lahuti sesiyle dinleyenleri İstanbul’un Üsküdar semtinde gezdirdi. İftar vaktinde Anadolu ezgileri salonun duvarlarında yankılanırken, farklı kültürlerden insanlar aynı melodinin etrafında buluştu.

Sonra akşam ezanı okundu. Gün boyunca sabırla beklenen o an gelmişti. Sofralarda Türk mutfağının eşsiz lezzetleri vardı: sarmalar, börekler ve paylaşmanın sıcaklığı. O an, yalnızca bir oruç açılmıyor; insanlar arasında görünmez köprüler kuruluyordu.

Bu akşam ilginç olan şuydu ki, katılımcıların yaklaşık yüzde yetmişi böyle bir iftara ilk kez katılıyordu. Ama akşamın sonunda çoğunun yüzünde aynı ifade vardı: memnuniyet, şaşkınlık ve içten bir yakınlık.

İftar öncesi Pastör’lerden biri ile HAUS OF ONE yöneticisi İmam Osman Örs dua etti. İmam Örs daha sonra Berlin’de kurulan ve üç dinin (Hristiyanlık, Yahudilik ve İslam) mabetlerinin bir arada olduğu HAUS OF ONE projesinden bahsetti.

Onun ardından söz alan bir başka Pastör ise birkaç ay önce 40 civarında Alman vatandaşınayaptığı sunumdan kısaca söz etti. Sunumunun başlığı ise “İsa ve Meryem Kur’an’a nasıl girdi?” olup oldukça dikkat çekiciydi.

Pastör, Kur’an’da Hz. Muhammed’in isminin sadece dört defa anıldığını, bununla birlikte Hz. İsa’nın adının 25 kez geçtiğini, Hz. Meryem’in ise 34 kez anıldığını anlattı. Hatta Kur’an’da adı açıkça geçen tek kadının Hz. Meryem olduğunu söyledi. Birçok kişi için bu bilgiler hem yeni ve hem de şaşırtıcıydı.

Tevrat, İncil ve Kur’an’da anlatılan pek çok hikâyenin aslında aynı ilahi kaynaktan beslendiğini anlatan Pastör, adeta dinleyenlerin merakını daha da arttırdı. Âdem ile Havva’nın hikâyesi, Kabil ile Habil’in kıssası, Davud’un hayatı… Hepsi farklı anlatımlarla ama benzer mesajlarla bu kutsal kitaplarda yer aldığından bahsetti.

“Kur’an’a göre Tanrı, insanlara mesajını farklı zamanlarda Musa, İsa ve Muhammed gibipeygamberler aracılığıyla iletmiştir” diyen Pastör, bu bakımdan Kur’an’ın, önceki vahiylerin bir devamı olduğunu söyledi.

Pastör sunumunu anlatırken ilginç bir noktaya da değindi. Mekke’nin o dönemde büyük bir ticaret merkezi olduğunu, burada yalnızca malların değil; fikirlerin, kültürlerin ve inançların da dolaştığını söyledi. Yahudiler ve Hristiyanlar yüzyıllardır bu coğrafyada yaşıyordu. Dolayısıyla dini hikâyeler insanların günlük hayatında da anlatılıyordu ki, bunlardan Hz.İsa’nın çamurdan kuş yapıp ona hayat verme hikâyesinin hem eski Hristiyan metinlerinde hem de Kur’an’da yer aldığından bahsetti.

Konuşmasının sonunda ise Kur’an’ın tevhid anlayışına dair; “De ki: O Allah birdir…” diye başlayan İhlas Suresi’ni hatırlattıktan sonra, yaklaşık 1300 yıl öncesine ait bir Pers el yazmasından söz etti. Bu yazmada bulunan bir resimde peygamber Yeşaya’nın bir vizyonu tasvir ediliyordu ki, İsa (a.s) bir eşek üzerinde, Hz. Muhammed ise bir deve üzerinde yan yana ilerliyordu. Bu da her ikisinin aynı yolda, aynı Tanrı’nın mesajını insanlara ulaştırmak için yürüdüklerini gösteriyordu.

Pastör konuşmasını, gördüğü o resmin kendisine ilham ettiği şu anlamlı cümleyle bitirdi:

Bu resim yalnızca geçmişi anlatmıyor; bugün için de bir davettir. Birlikte yaşamak, birbirimizi anlamak ve barış içinde yürümek için bir davet…

O akşam Rosenheim Otel’de kurulan iftar sofrası, işte tam da bunu hatırlattı. Farklı diller, farklı kültürler ve farklı inançlar aynı sofrada buluştu. Ve belki de en önemlisi, insanlar birbirlerinin hikâyelerini dinledi.

Çünkü bazen bir iftar sofrası yalnızca bir yemek değildir. Bazen o sofra, kalpten kalbe kurulan en güzel köprüyü inşa etmek için bir vesiledir.

Bir İftar Sofrasında Buluşan Kalpler | Recep Atıcı yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Birinin gayreti vardır yıkıma
Kendi saltanatın daha artırma
Servetine servet katıp götürme
Çalıp çırpmayandan hak razı olsun

Gayemiz alem O’nu tanısın
Masivadan hemen herkes kurtulsun
Rasul Muhammed’i SAV onlarda bilsin
Deyip koşturandan hak razı olsun

Abisi ablası yaparlar gayret
Gelenler iftara ederler hayret
Sevgi köprüsü kurduysak şayet
Sebep olanlardan hak razı olsun

Yerli dostlarını davet edenden
Müslüman kardeşe sofra kurandan
Balkan diyarına nazar edenden
Her iki cihanda hak razı olsun

Mustafa Hafızoğlu

Hak Razı Olsun | Mustafa Hafızoğlu yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.

Program, Asena Karatekin’in moderatörlüğünde başladı. İmam Kadir Sancı’nın samimi selamlamasıyla açılan gece, House of One Genel Sekreteri Roland Stolte’nin çarpıcı tespitiyle derinlik kazandı. Stolte, bugün dünyanın “koltuk barış aktivistleri” ile dolduğunu; ancak gerçek anlamda sorumluluk alan, risk üstlenen insanların azaldığını ifade etti. Ayrımcılığın ve savaşların arttığı bir çağda House of One’ın, sembolik bir bina olmanın ötesinde, somut bir barış pratiği sunduğunu vurguladı.

Protestan Kilisesi’nin Avrupa Birliği ve Federal Hükümet nezdindeki temsilcisi Dr. Anne Gidion ise iftarın yalnızca bir yemek olmadığını, güçlü bir sembol olduğunu söyledi. Ona göre iftar, farklılıkların bir araya gelerek barışa katkı sunduğu bir zemindir. “Gerçek dindar, aşırılığa ve şiddete ihtiyaç duymaz” sözleri salonda derin bir karşılık buldu. İslam âlemine bereketli bir Ramazan dileğinde bulunması ise bu ortak zeminin zarif bir ifadesiydi.

Diyalog ve Eğitim Vakfı Başkanı Ercan Karakoyun konuşmasında barışın yalnızca savaşın yokluğu olmadığını; eşitlik, görünürlük ve karşılıklı tanınma anlamına geldiğini dile getirdi. House of One’ın, farklı inançların birbirini dönüştürmeden, yok saymadan bir arada var olabileceğini gösteren somut bir örnek olduğunu ifade etti. Müslüman perspektifinden bakıldığında bu projenin, çoğulcu toplumlarda birlikte yaşama iradesinin güçlü bir sembolü olduğunu vurguladı.

İslam Akademisi Başkanı Dr. Arhan Kardaş’ın Mâide Suresi’nden okuduğu ayetler ve yaptığı açıklamalar ise gecenin ilmi derinliğini oluşturdu. Kur’an, Tevrat ve İncil’in ilahî vahyin halkaları olduğunu; özellikle Tevrat’ın hayat hakkını, insan yaşamını ve adaleti koruyan bir yasa olarak yüceltildiğini anlattı. Farklı zamanlarda gelen vahiylerin her birinin kendi topluluğuna bir yol verdiğini; ancak Kur’an’ın çoğulculuğu tabiî gördüğünü ve insanlığı “iyilikte yarışmaya” çağırdığını hatırlattı. House of One’ın da bu anlayışın çağdaş bir tezahürü olduğunu ifade etti.

Ardından okunan ezan, bu çoğulcu zeminde Müslüman kimliğinin zarif ama güçlü bir ifadesi oldu. Ezanın, insanın Allah’ın halifesi olarak yalnızca Yaratıcı’nın yüceliğini ilan ettiği ve insanları hem dünyada hem ahirette kurtuluşa çağıran bir davet olduğu hatırlatıldı. İmam Kadir Sancı’nın Ashab-ı Kehf duası ve Ayet’el Kürsî’nin manasına dair açıklamaları ise gecenin manevi atmosferini tamamladı.

Gecede Federal Parlamento Adalet Bakanlığı Müsteşarı Frank Schwabe de yer aldı ve House of One projesinin her zeminde desteklenmesi gerektiğini ifade etti. Bu destek çağrısı, projenin yalnızca dini değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasal bir önem taşıdığını da gösteriyordu.

Bütün bu konuşmaların ötesinde, gecenin asıl mesajı şuydu: Diyalog bir lüks değil, bir zorunluluktur. Yıllar önce Türkiye’de başlatılan diyalog çabalarının bugün Almanya’da kurumsal bir zeminde devam ettiğini görmek, tarihin akışında küçük ama anlamlı bir not gibiydi. O günlerde nasıl ki farklı kesimleri bir araya getirme imkânı doğmuşsa, bugün de bu platform bizlere hakikatleri anlatma ve ortak değerlerde buluşma imkânı sundu.

Berlin’deki bu iftar, yalnızca bir akşam yemeği değildi. O gece, farklı inanç temsilcileri aynı sofrada, aynı şehirde, aynı umut etrafında buluştu. Dünyanın kararan ufkunda küçük ama parlak bir ışık yandı.

Belki de en çok ihtiyacımız olan şey tam olarak buydu:

Aynı çatı altında, farklı dualarla ama ortak bir barış niyetiyle bir araya gelebilmek.

Abdullah Aymaz

Berlin’de Bir İftar, Dünyaya Bir Nefes yazısı ilk önce Hizmetten üzerinde ortaya çıktı.